1930-njy ýyldan soňky maglumatlary bilmeýän emeli aň

Emeli aň diýlende köpümiziň kellämize gündelik ulanýan we ähli zady bilýän Gemini, ChatGPT ýa-da Claude ýaly döwrebap ulgamlar gelýär. Eýsem, adaty çäklerden çykýan we diňe geçmişde ýaşaýan bir emeli aňyň bardygyny aýtsak nähili bolar? Üstesine-de, ol 1930-njy ýyldan soňky dünýä taryhyny düýpden bilmeýär! Hünärmenleriň “wintaž dil modeli” diýip atlandyrýan we tehnologiýa dünýäsini haýran galdyran bu täze taslamanyň aňyrsynda nähili syrlar ýatyr?

​Diňe geçmiş bilen iýmitlenýän wintaž emeli aň nähili döredildi?

​Alec Radford, Nick Levine we David Duvenaud ýaly meşhur gözlegçiler tarapyndan taýýarlanan “Talkie” atly bu taslama, 13 milliard parametrli we 260 milliard token (söz bölegi) göwrümli uly bir maglumat binýadyndan ybaratdyr. Modeliň iň esasy aýratynlygy, onuň diňe 1931-nji ýyldan öňki kitaplar, gazetler, ylmy žurnallar, patentler we kazyýet işleri ýaly çeşmelerden öwrenmegidir. Ýagny, bu emeli aňyň internetden, akylly telefonlardan ýa-da döwrebap medeniýetden düýpden habary ýokdyr. Taslamanyň çäginde, ulanyjylar bilen tebigy gepleşik gurup bilmegi üçin, köne görp-adat kitaplaryndan we ansiklopediýalardan peýdalanylyp, “talkie-1930-13b-it” atly ýöriteleşdirilen wersiýa hem işe girizildi.

​Döwrebap maglumat ýok, emma many ukyby haýran galdyrýar

​Modeliň iň üns çekýän tarapy, Ikinji jahan urşy ýa-da häzirki zaman tehnologiýalary barada hiç hili maglumata eýe bolmazlygydyr. Muňa garamazdan, onuň esasy dil we pikirlenmek başarnyklary örän ýokarydyr. Döwrebap kody öwrenmedigine garamazdan, mysallar berlen ýagdaýynda şifrlemek (şifrowka) we logiki meseleleri çözmek ukyby, hünärmenleri haýran galdyrýar. Alymlaryň bu taslamany döretmeginiň esasy maksady; emeli aňyň internetdäki ähli zady diňe “ýat tutýandygyny” ýa-da hakykatdan hem “pikirlenmegi öwrenýändigini” anyklamakdyr.

​Talkie taslamasy, emeli aňyň diňe bir maglumat ýatlamaýandygyny, eýsem çylşyrymly logikany hem öwrenip bilýändigini subut edýän ajaýyp ylmy işdir. Bu innowasion çemeleşme, geljekde algoritmleriň nähili işleýändigine has çuňňur düşünmäge we täze tehnologiýalary kämilleşdirmäge uly ýardam eder.