Häzirki zaman dünýä ykdysadyýetinde harytlaryň serhetlerden çalt, ygtybarly we howpsuz geçirilmegi halkara söwdanyň esasy şertleriniň birine öwrüldi. Söwda dolanyşygynyň möçberiniň yzygiderli artmagy gümrük edaralarynyň öňünde diňe bir gözegçiligi güýçlendirmek däl, eýsem resmileşdiriş işlerini sanly tehnologiýalaryň kömegi bilen has netijeli guramak wezipesini hem goýýar.
- Gümrük ulgamynyň sanly özgertmeleri täze ösüş tapgyryna gadam basýar
- Emeli aň töwekgelçiliklere esaslanýan akylly gümrük dolandyryşyny üpjün eder
- Akylly portlar söwdanyň tizligini we howpsuzlygyny ýokarlandyrar
- Döwrebap gümrük ulgamy Hytaýyň dünýä söwdasyndaky ornuny pugtalandyrýar
- Sanly gümrük ulgamy halkara üpjünçilik zynjyrlarynyň netijeliligini ýokarlandyrýar
- Akylly gümrük ulgamy — dünýä söwdasynyň sanly geljegine ynamly ädim
Şol nukdaýnazardan, Hytaý emeli aň, uly maglumatlar (Big Data) we akylly infrastruktura esasynda gümrük ulgamyny düýpli döwrebaplaşdyrmaga girişdi. Bu özgertmeler diňe bir serhet gözegçiliginiň netijeliligini ýokarlandyrmagy däl, eýsem halkara söwdasynyň howpsuzlygyny, üznüksizligini we bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmegi maksat edinýär.
Gümrük ulgamynyň sanly özgertmeleri täze ösüş tapgyryna gadam basýar
Hytaý gümrük ulgamyny häzirki zaman ykdysadyýetiniň talaplaryna laýyklykda täzeden gurmak boýunça giň gerimli maksatnamany durmuşa geçirýär.
15-nji bäşýyllyk meýilnamanyň ( 2026–2030 ) çäklerinde:
- «Gümrük hakynda» Kanuna;
- haýwanlar we ösümlikler karantini baradaky kanunlara;
- gelip çykyş kadalaryna degişli düzgünnamalara üýtgetmeler giriziler.
Bu özgertmeleriň esasy maksady täze önümçilik güýçleriniň we daşary söwdanyň häzirki zaman nusgalarynyň netijeli işlemegine hukuk taýdan amatly şertleri döretmekden ybaratdyr.
Emeli aň töwekgelçiliklere esaslanýan akylly gümrük dolandyryşyny üpjün eder
Baş gümrük müdirliginiň başlygy Sun Meýszýunyň bellemegine görä, edarada töwekgelçilikleri seljermäge esaslanýan köp derejeli dolandyryş ulgamy ornaşdyrylar.
Bu ulgam:
- emeli aňyň mümkinçiliklerinden;
- uly maglumatlaryň seljermesinden;
- awtomatlaşdyrylan gözegçilik çözgütlerinden peýdalanyp, gümrük amallarynyň has takyk we netijeli ýerine ýetirilmegine mümkinçilik döreder.
Netijede, Hytaý dünýäde iň bäsdeşlige ukyply gümrük gözegçilik ulgamlarynyň birini döretmegi maksat edinýär.
Akylly portlar söwdanyň tizligini we howpsuzlygyny ýokarlandyrar
Meýilnama laýyklykda, 2030-njy ýyla çenli ýurduň portlarynyň 90 göteriminden gowragy akylly barlag enjamlary bilen enjamlaşdyrylar.
Şeýle hem:
- emeli aň;
- uly maglumatlar;
- akylly enjamlar
gümrük amallarynyň ähli tapgyrlarynda giňden ulanylar.
Bu bolsa berk gözegçiligi saklamak bilen birlikde, harytlaryň serhetlerden has çalt geçirilmegini we gümrük taýdan resmileşdirilmegini üpjün eder.
Döwrebap gümrük ulgamy Hytaýyň dünýä söwdasyndaky ornuny pugtalandyrýar
Häzirki wagtda Hytaý haryt dolanyşygy boýunça dünýäniň iň iri söwda döwletleriniň biridir.
Ýurt eýýäm dünýäniň iň netijeli gümrük ulgamlarynyň birine eýe bolup, öňümizdäki bäş ýylda:
- söwda amallaryny has-da ýönekeýleşdirmegi;
- halkara bazarlaryna elýeterliligi giňeltmegi;
- daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagy dowam etdirer.
Bu çäreler Hytaýyň halkara ykdysady gatnaşyklaryndaky ornuny has-da berkitmäge gönükdirilendir.
Sanly gümrük ulgamy halkara üpjünçilik zynjyrlarynyň netijeliligini ýokarlandyrýar
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, gümrük ulgamynyň giň gerimli döwrebaplaşdyrylmagy diňe Hytaý üçin däl, eýsem bütin dünýä söwda ulgamy üçin hem möhüm ähmiýete eýe bolar.
Akylly dolandyryş tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagy:
- halkara üpjünçilik zynjyrlarynyň durnuklylygyny güýçlendirer;
- logistika amallarynyň tizligini ýokarlandyrar;
- serhet amallarynyň açyklygyny we howpsuzlygyny üpjün eder;
- dünýä söwdasynyň netijeliligini has-da artdyrar.
Akylly gümrük ulgamy — dünýä söwdasynyň sanly geljegine ynamly ädim
Hytaýyň gümrük ulgamynda amala aşyrýan sanly özgertmeleri emeli aňyň we maglumat tehnologiýalarynyň döwlet dolandyryşynda ulanylyşynyň täze nusgasyny emele getirýär. Bu özgertmeler diňe bir serhet gözegçiligini kämilleşdirmek bilen çäklenmän, eýsem halkara söwdasynyň ygtybarlylygyny, tizligini we durnukly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen strategik ädim hökmünde çykyş edýär.
