Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň döwrebap taryhynda düýbünden täze, nusgalyk we haýran galdyryjy sahypa açyldy. Ol hem Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy we Arkadagly Serdarymyzyň ýolbaşçylygynda gurlan, sebitde ilkinji bolup «akylly şäher» (smart city) statusyna eýe bolan Arkadag şäheridir. Bu döwrebap şäher diňe bir binagärlik sungatynyň däl, eýsem, iň kämil sanly tehnologiýalaryň, ekologik arassalygyň we adam hakyndaky aladanyň ajaýyp utgaşmasydyr.
1. Innowasion we sanly infrastruktura
Arkadag şäheriniň baş ýörelgesi — adamyň durmuş şertlerini maksatnamalaýyn we sanly ulgam arkaly iň ýokary derejede ýenilleşdirmekden ybaratdyr. Şäheriň her bir künjegi iň döwrebap tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylandyr:
«Akylly» öýler: Ýaşaýyş jaýlary internet toruna birikdirilip, olaryň yşyklandrylyşy, ýylylyk ulgamy, suw we gaz sarp edilişi awtomatiki usulda dolandyrylýar. Ýaşaýjylar öý teleradio enjamlaryny, howpsuzlyk ulgamlaryny smartfonlary arkaly uzakdan dolandyryp bilýärler.
«Akylly» ulag Ulgamy: Şäherde ekologik taýdan arassa bolan elektrik awtobuslary (elektrobuslar) we elektrik taksileri hereket edýär. Ulag duralgalary tizlikli Wi-Fi, ýol ugurlaryny görkezýän sanly displeýler we gün panelleri bilen üpjün edilendir.
Awtomatlaşdyrylan dolandyryş ulgamy: Şäheriň bitewi merkezleşdirilen intellektual ulgamy ýollardaky dykyzlary azaltmaga, energiýa sarp edilişini gowulaşdyrmaga we jemgyýetçilik hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýär.
2. Ekologik arassaçylyk we «Ýaşyl» şäher konsepsiýasy
Arkadag şäheri geljegiň ekologik taýdan iň arassa we asuda mekany hökmünde guruldy. Bu ýerde tebigaty goramak we durnukly ösüşi üpjün etmek ugrunda ägirt uly işler durmuşa geçirildi:
Halkara ykrar: Arkadag şäheri ekologik taýdan arassa materiallaryň ulanylandygy we innowasion «ýaşyl» tehnologiýalary ornaşdyrandygy üçin birnäçe halkara güwänamalara we sylaglara mynasyp boldy.
Arassa energiýa: Şäheriň yşyklandryş ulgamynda we käbir desgalarynda alternatiw energiýa çeşmeleri — gün we ýel energiýasy giňden ulanylýar.
Bagy-bossanlyklar: Müňlerçe saýaly we miweli baglaryň oturdylmagy şäheriň ekologik gurşawyny has-da gowulandyrýar hem-de arassa howany üpjün edýär.
Galyndylary dolandyrmak: Şäherde galyndylary sorting etmek (görnüşlere bölmek) we gaýtadan işlemek boýunça döwrebap ulgamlar göz öňünde tutulandyr.
3. Durmuş we saglygy gorayyş ulgamynda sanly innowasiýalar
Şäherdäki her bir durmuş desgasy — mekdepler, çagalar baglary, ýokary okuw mekdepleri, saglyk merkezleri we sport toplumlary iň soňky ylmy gazanyşlar bilen üpjün edilendir.
| Ulanyş ugry | Ornaşdyrylan tehnologiýalar we häsiýetnamasy |
| Bilim | «Elektron mekdep», «Elektron gündelik» ulgamlary; multimedia tagtalary we robototehnika otaglary. |
| Saglygy gorayyş | Gözleg we şypahana merkezlerinde elektron saglyk kartlary, onlaýn geňeşmeler we akylly anyklaýyş enjamlary. |
| Howpsuzlyk | Şäheriň hemme künjeginde gije-gündiz işleýän, ýüz tanama we awtomatik duýduryp bilme ukyby bolan wideogözegçilik kameralary. |
Gahryman Arkadagymyzyň adyny göterýän
Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezi
Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň
Çagalaryň sagaldyş getiriş merkezi sebitde deňi-taýy bolmadyk innowasion lukmançylyk merkezidir. Bu ýerde çagalaryň saglygyny dikeltmek üçin robotlaşdyrylan we iň kämil medisina enjamlary işleýär.
4. Medeni-ruhy mirasyň döwrebap keşbi
Arkadag şäheri diňe bir tehnologik taýdan däl, eýsem, milli binagärlik we medeni gymmatlyklar taýdan hem örän baýdyr. Gurluşykda ak mermerli binalaryň, milli nagyşlaryň we häzirki zaman dizaýnynyň utgaşmagy şähere özboluşly gözellik berýär. Şäherdäki Görogly adyndaky Döwlet atçylyk sirkiniň, Aman Gulmammedow adyndaky Döwlet drama teatrynyň we beýleki medeniýet ojaklarynyň bar bolmagy halkymyzyň medeni-ruhy durmuşyny täze belentliklere göterýär.
«Arkadag — akylly şäher» diýen söz ýöne bir şygar däl-de, eýsem Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Garaşsyzlyk, Bitaraplyk we ösüş ýoly bilen öňe barýan Türkmenistanyň kuwwatynyň, ylmy-tehniki mümkinçilikleriniň aýdyň subutnamasydyr. Bu şäher — geljekki nesilleriň bähbidine, olaryň bagtyýar, sagdyn, bilimli we kämil gurşawda ýaşamagy üçin döredilen uly bir dünýädir. Arkadag şäheri taryha iň täze we iň döwrebap şäher gurluşyk sungatynyň, «akylly» geljegiň nusgasy hökmünde girdi.
Kakamyrat Şalarow,
Mary şäheriniň 6-njy sport mekdebiniň
grek-rim göreşi boýunça tälimçi mugallymy.
