Günorta Koreýaly alymlar emeli aňyň (AI) bilmeýän meselelerinde ýalňyş maglumat ulanmagynyň öňünü alýan we öz näbelliligini boýun almagyny üpjün edýän täze okuw usulyny işläp düzdüler. Koreýanyň Öňdebaryjy ylym we tehnologiýa institutynyň (KAIST) gözlegçileri tarapyndan geçirilen bu işiň netijeleri abraýly «Nature Machine Intelligence» ylmy žurnalynda çap edildi. Bu açyş, emeli aňyň «galýusinasiýa» (ýalňyş maglumat öndürmek) meselesini ep-esli azaldyp biler.
Emeli aňyň iň uly meselesi: aşa ynam
Hünärmenleriň pikiriçe, häzirki wagtda emeli aň ulgamlarynyň iň uly kynçylyklarynyň biri olaryň “aşa ynamlylygydyr”. ChatGPT ýaly öňdebaryjy diller modelleri hem käwagt doly bilmeýän maglumatlaryny hakykat ýaly görkezip bilýärler. Esasan hem saglygy goraýyş ýaly wajyp pudaklarda ulanylýan ulgamlaryň çakdanaşa ynamly bolmagy uly howplary döredip bilýär. Tehnologiýa dünýäsinde bu ýagdaýa «galýusinasiýa» diýilýär.
Ylham çeşmesi — ynsan beýnisi
Gözlegçiler bu meseläni çözmek üçin ynsan beýnisiniň işleýiş usulyndan ylham aldylar. Alymlaryň bellemegine görä, ynsan beýnisi hatda dogulmazdan öň hem daşarky täsirler bolmazdan käbir signallary öndürip bilýär. Gözleg topary şuňa meňzeş çemeleşmäni emeli aňa hem ornaşdyrdy.
Aşakdaky düwmä basyp, Google Discover arkaly biziň ýörite seljerme we iň soňky täzeliklerimizi yzarlaň.
Täze usulda emeli aň modeli hakyky maglumatlar bilen öwredilmezden öň, tötänleýin «galmagal» (noise) maglumatlary bilen gysga wagtlyk deslapky okuw döwründen geçirilýär. Bu döwür ulgama hakyky öwreniş tapgyryna başlamazdan öň «Men entek hiç zat bilemok» diýen ýagdaýy öwrenmäge we öz näbelliligini tanamaga kömek edýär.
Möhüm pudaklarda uly ähmiýete eýe
Bu täze usul arkaly emeli aň öwrenmedik meselelerinde ýalňyş jogap bermegiň deregine, has pes ynam derejesi bilen jogap bermegi öwrenýär.
Alymlar bu çemeleşmäniň aýratyn hem awtonom (sürüjisiz) ulaglar, lukmançylyk anyklaýyş ulgamlary we çözgüt kabul ediş tehnologiýalary ýaly ýalňyşlyk paýynyň iň pes bolmaly pudaklarynda wajyp goşant goşup biljekdigini belleýärler. Taslamanyň awtorlarynyň biri Se-Bum Paýk:
“Bu barlag, emeli aňyň öz bilim ýagdaýyny ynsanlara has meňzeş usulda tanap biljekdigini görkezýär”
diýip nygtaýar.
