Emeli aňyň, awtonom ulgamlaryň we kosmos tehnologiýalarynyň çalt ösmegi maglumatlary diňe çalt geçirmek bilen çäklenmän, olary şol bir wagtyň özünde has netijeli we az energiýa sarp edip işlemek zerurlygyny hem öňe çykarýar. Adaty aragatnaşyk ulgamlarynda radio signallary ilki sanly görnüşe geçirilýär, soňra bolsa degişli prosessorlar tarapyndan işlenilýär. Bu köp basgançakly proses goşmaça wagt we energiýa talap edýär.
- Radio signallary sanly öwürmezden işlemek
- «Mikrotolkun tokenleri»: emeli aňyň täzeçe düşündirilişi
- Maglumat sekiz esse azaldy, energiýa sarp edilişi 200 mWt-dan pes
- Hemralardan robotlara çenli: tehnologiýanyň ulanylyş mümkinçilikleri
- Mikrotolkun tokenleri maglumatlaryň goragyny hem güýçlendirip biler
- Mikrotolkunlardan geljegiň akylly ulgamlaryna tarap
Kornell uniwersitetiniň alymlary bu meselä düýbünden başga çemeleşmäni hödürlediler. Gözlegçiler maglumatlary radio signallaryny adaty sanly formata öňünden öwürmezden, göni mikrotolkun diapazonynda işlemäge ukyply täze nesil mikroshemasyny işläp taýýarladylar.
Alymlaryň baha bermegine görä, bu tehnologiýa ýokary tizlikli maglumat akymlaryny we radio signallaryny bir enjamyň içinde birleşdirip işleýän ilkinji görnüşli prosessor bolup biler.
Radio signallary sanly öwürmezden işlemek
Täze mikroshemanyň esasy aýratynlygy maglumatlary adaty hasaplaýyş arhitekturasynyň birnäçe tapgyryndan geçirmek zerurlygyny azaltmakdan ybaratdyr. Adaty ulgamlarda radio signaly kabul edilenden soň, onuň sanly görnüşe öwrülmegi we diňe şondan soň maglumatlaryň prosessor tarapyndan işlenilmegi zerur bolýar.
Kornell uniwersitetiniň gözlegçileri tarapyndan hödürlenen çemeleşmede bolsa maglumatlary göni mikrotolkun diapazonynda işlemek mümkinçiligi döredilýär.
Bu tehnologiýa aýratyn-da maglumat geçiriş tizligi ýokary, şol bir wagtyň özünde energiýa serişdeleri çäkli bolan enjamlarda möhüm artykmaçlyk döredip biler. Şeýle ulgamlarda her bir goşmaça hasaplaýyş basgançagynyň aradan aýrylmagy energiýa sarp edilişini azaltmaga we maglumat alyş-çalşygynyň netijeliligini ýokarlandyrmaga ýardam edip biler.
«Mikrotolkun tokenleri»: emeli aňyň täzeçe düşündirilişi
Täze işläp taýýarlamanyň iň gyzykly aýratynlygy «mikrotolkun tokenleri» diýlip atlandyrylýan tehnologiýadyr.
Onuň iş ýörelgesi häzirki zaman uly dil modellerinde ulanylýan tokenleşdiriş düşünjesini ýada salýar. Uly göwrümli maglumat yzygiderligini dolulygyna geçirmek ýa-da gaýtadan işlemek ýerine, ulgam maglumatlary has kiçi birliklere bölüp, olaryň arasyndaky many baglanyşyklaryny saklaýan görnüşde kodlaýar.
Täze mikroshemada maglumatlar az sanly mikrotolkun impulslary görnüşinde kodlanýar. Bu impulslaryň esasy wezipesi diňe maglumatlaryň özüni geçirmek däl-de, eýsem maglumatlaryň dürli bölekleriniň arasyndaky möhüm baglanyşyklary saklamakdyr.
Şeýlelikde, maglumatlaryň göwrümini azaltmak bilen birlikde olaryň derňew üçin zerur bolan esasy mazmunyny saklamak mümkin bolýar.
Maglumat sekiz esse azaldy, energiýa sarp edilişi 200 mWt-dan pes
Täze arhitekturanyň netijeliligini barlamak üçin alymlar mikroshemany tropiki siklonyň hemra suratyny geçirmekde synagdan geçirdiler.
Synagyň netijeleri tehnologiýanyň geçirilýän maglumatlaryň göwrümini takmynan 8 esse azaltmaga mümkinçilik berendigini görkezdi. Şol bir wagtyň özünde, maglumatlar gaýtadan dikeldilenden soň suratda derňew üçin zerur bolan esasy jikme-jiklikler saklanyp galdy.
Bu netijäniň aýratyn ähmiýeti bar. Sebäbi uzak aralykda işleýän hemralar, uçarmansyz ulgamlar ýa-da beýleki awtonom enjamlarda maglumat geçiriş kanallarynyň geçirijilik ukyby çäkli bolup biler. Maglumatlaryň göwrümini azaltmak bolsa şol bir aragatnaşyk kanaly arkaly has köp maglumat geçirmäge mümkinçilik döredýär.
Mundan başga-da, mikroshemanyň energiýa sarp edilişi 200 mWt-dan hem az. Bu görkeziji energiýa çeşmeleri çäkli bolan kiçi awtonom ulgamlaryň geljegi üçin aýratyn ähmiýetlidir.
Hemralardan robotlara çenli: tehnologiýanyň ulanylyş mümkinçilikleri
Işläp düzüjileriň pikirine görä, täze arhitektura birnäçe ýokary tehnologiýaly ulgamda peýdalanylyp bilner.
Ilkinji nobatda, onuň kiçi hemralarda ulanylmagy mümkin. Kosmos enjamlarynda energiýa çeşmeleriniň çäkliligi we Ýere maglumat geçirmek üçin aragatnaşyk kanallarynyň mümkinçilikleri möhüm meseleleriň biridir.
Şeýle hem tehnologiýa:
- uçarmansyz uçuş enjamlarynda;
- awtonom robotlarda;
- kiçi kosmos enjamlarynda;
- beýleki awtonom ulgamlarda
ulanylyp bilner.
Bu enjamlaryň ählisinde maglumatlary çalt işlemek bilen bir hatarda energiýany tygşytlamak möhüm talap bolup durýar.
Mikrotolkun tokenleri maglumatlaryň goragyny hem güýçlendirip biler
Täze tehnologiýanyň diňe bir öndürijilik bilen çäklenmeýän başga bir mümkinçiligi hem bar. Gözlegçiler onuň maglumatlaryň goşmaça apparat goragyny üpjün edip biljekdigini çaklaýarlar.
Olaryň pikirine görä, birmeňzeş arhitektura eýe bolan enjamlaryň arasynda maglumatlar mikrotolkun tokenleri görnüşinde geçirilip bilner. Şeýle signallary dogry düşündirmek üçin bolsa şol bir ýa-da meňzeş arhitektura eýe bolan mikrotolkun nerw prosessory zerur bolup biler.
Bu çemeleşme geljekde diňe degişli enjamlaryň arasynda maglumat alyş-çalşygyny guramak arkaly maglumatlaryň gorag derejesini ýokarlandyrmak üçin goşmaça mümkinçilik döredip biler.
Gözlegçiler täze tehnologiýa boýunça eýýäm patent arzasyny berdiler. Häzirki wagtda bolsa işläp taýýarlamany uniwersitetiň degişli maksatnamasynyň çäklerinde täjirileşdirmek boýunça işler alnyp barylýar.
Mikrotolkunlardan geljegiň akylly ulgamlaryna tarap
Kornell uniwersitetiniň alymlary tarapyndan hödürlenen täze mikroshema radio signallaryny işlemek bilen sanly maglumatlary gaýtadan işlemegiň arasyndaky serhetleri has-da ýakynlaşdyrýar. Mikrotolkun tokenleri düşünjesi maglumatlary has kiçi göwrümde geçirmek, energiýa sarp edilişini azaltmak we signallary gönüden-göni radio diapazonynda işlemek üçin täze tehniki çemeleşmäni görkezýär.
Synaglarda maglumatlaryň göwrüminiň 8 esse azaldylmagy, mikroshemanyň energiýa sarp edilişiniň bolsa 200 mWt-dan pes bolmagy bu arhitekturanyň amaly mümkinçiliklerini görkezýän möhüm görkezijilerdir.
Eger tehnologiýa mundan beýläk hem kämilleşdirilip, täjirçilik derejesine çykarylsa, ol kiçi hemralaryň, uçarmansyz enjamlaryň, robotlaryň we beýleki awtonom ulgamlaryň maglumat alyş-çalşygyny täze derejä çykaryp biler. Şeýlelikde, radio signallaryny diňe geçirmek däl-de, olary şol bir wagtda netijeli «işlemek» ideýasy geljekki aragatnaşyk we hasaplaýyş tehnologiýalarynyň möhüm ugurlarynyň birine öwrülip biler.
