NASA-nyň Parker Solar Probe enjamy Günüň ýüzünden zyňylýan Gün maddasynyň şu wagta çenli iň aýdyň suratlaryny almagy başardy. Suratlarda gyzgyn plazmanyň bir böleginiň partlamadan soň kosmosa gitmän, tersine, yzyna öwrülip, ýyldyza tarap “U-öwrümini” amala aşyrýandygy görünýär. Bu barada Space.com neşiri habar berýär.
Gürrüň koronal massanyň zyňylmagy — aşa gyzan plazmanyň güýçli pürkülmesi barada gidýär. Eger şeýle zyňylma Ýere tarap gönükdirilen bolsa, ol elektrik ulgamlarynyň, radio aragatnaşygynyň we hemra nawigasiýasynyň işine täsir edip biljek geomagnit tupanlaryny döredýär, şeýle hem polýar şapagynyň peýda bolmagyna sebäp bolýar.
Gözegçilikler 2024-nji ýylyň dekabrynda, zonduň Gün bilen rekord derejede ýakynlaşan wagtynda amala aşyryldy: Parker ýyldyzyň ýüzünden bary-ýogy 6,1 million kilometr uzaklykdan uçup geçdi. Şol pursatda apparat plazma buludynyň ilki daşlaşyp, soňra bolsa maddanyň bir böleginiň aýlanyp, yzyna gaýdyp gelýändigini hasaba aldy.
Alymlar munuň sebäbini magnit çyzyklarynyň hereketi bilen düşündirýärler. Olar tutaşma pursatynda uzalýar, üzülýär we çaltlyk bilen ägirt uly petle şekiline öwrülýär. Bu halkalaryň käbiri kosmosa gidýär, beýlekileri bolsa Gün bilen täzeden birigip, plazmany yzyna çekýär. Şeýle prosesler öň hem mälimdi, ýöne Parker olary ilkinji gezek ýakyndan görkezip, yzyna dolanýan akymlaryň tizligini we ölçegini takyk ölçemäge mümkinçilik berdi. Bu maglumatlar Gün işjeňliginiň we kosmos howasynyň modellerini kämilleşdirmek üçin örän ähmiýetlidir.
