Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyzyň ykdysadyýetine we durmuş ulgamyna sanly tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça giň gerimli özgertmeler amala aşyrylýar. Bu ugurda kabul edilen «Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň 2026 — 2028-nji ýyllar üçün Konsepsiýasy», «Türkmenistanda ýokary hünär bilimini ösdürmegiň 2026 — 2052-nji ýyllar üçin Strategiýasy» hem-de «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy» ýaly taryhy resminamalar ýurdumyzyň innowasion ösüşiniň berk binýadyny düzýär. Bu maksatnamalaryň baş maksady — bilimiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron maglumatlar bilen üpjün etmek, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmek we dünýä ylmynyň gazananlaryna esaslanýan programma üpjünçiliklerini döretmekdir.
Häzirki wagtda ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarynyň öňünde duran iň wajyp wezipeleriň biri — talyplaryň ylym-bilime bolan gyzyklanmasyny döwrebap usullar arkaly ýokarlandyrmakdan ybaratdyr. Bu ugurdaky innowasion gözlegleriň netijesi hökmünde, Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň Hukuk fakultetiniň Jenaýat hukugy kafedrasy tarapyndan döredilen «Elýeterli hukuk» atly täze web-programmasyny aýratyn bellemek bolar.
Jenaýat hukugy dersiniň mysalynda taýýarlanylan bu sanly taslama hukuk derslerini okatmagyň täze, amatly we innowasion usulyýetini hödürleýär. Programma degişli okuw kitaplarynyň, amaly meseleleriň, testleriň we ýöriteleşdirilen sözlükleriň binýadynda guralyp, gysga wagtyň içinde köpsanly talyplaryň bilim derejesini adalatly we takyk bahalandyrmaga mümkinçilik berýär. Taslamanyň esasy wezipesi — hukuk ugry boýunça baý elektron bilim goruny döretmek, talyplaryň we pudaklaýyn işgärleriň nazary bilimlerini tejribä esaslanan meseleler arkaly berkitmekdir.
«Elýeterli hukuk» web-programmasynyň artykmaçlyklary we tehniki mümkinçilikleri:
Çäksiz ulanyjy sany: Ulgam gurluşy boýunça bir wagtda islendik sany ulanyjynyň bökdençsiz işlemegine ukyplydyr. Ulanyjylaryň we awtorizasiýalaryň sany çäklendirilmeýär.
Dolandyryşyň amatlylygy: Programmanyň interfeýsi «Ulanyjy» we «Dolandyryjy» (Administrator) bölümlerine bölünendir. Admin tarapyndan ulanyjylara gözegçilik etmek, maglumatlary aňsatlyk bilen goşmak, üýtgetmek ýa-da pozmak doly üpjün edilendir.
Awtomatlaşdyrylan hasabatlylyk: Synaglaryň we barlaglaryň netijeleri doly awtomatlaşdyrylan görnüşde jemlenilýär. Ulgamda umumy hasabatlary we statistiki maglumatlary almagyň funksiýasy bar.
Ýokary kiberhowpsuzlyk: Web-programma döwrebap kiberhowplardan we maglumat syzmalaryndan ýokary derejede goralgydyr.
Baý maglumat gorlulygy: Programma Türkmenistanyň Jenaýat kodeksiniň aýratyn böleginiň 19 baby boýunça 5 müňe golaý testi, 200-den gowrak amaly meseläni we 300 töweregi hukuk sözlügini özünde jemleýär.
Programma diňe bir gündelik sapaklary guramak bilen çäklenmän, eýsem talyplaryň aralyk jemlemelerini we synaglaryny (zçot/ekzamen) awtomatlaşdyrmaga şert döredýär. Taslamanyň kämil algoritmi arkaly soraglar gaýtalanmaýar, gaýtalanylan ýagdaýynda hem jogaplaryň orunlary awtomatik usulda üýtgeýär (randomizasiýa). Şeýle-de, synag alynýan temany we soraglaryň sanyny (10, 25, 50, 100) islege görä sazlap bolýar. Ony ulanmak üçin diňe kompýuter we ýerli tor (LAN) ýeterlikdir.
Möhüm tarapy, «Elýeterli hukuk» web-programmasy diňe bir Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň talyplary üçin däl, eýsem ýurdumyzyň beýleki ýokary okuw mekdeplerinde hem-de hukuk goraýjy edaralarynda işgärleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak üçin hem giňden ulanylyp bilner. Bu taslama awtorlyk hukugynyň obýekti hökmünde 2023-nji ýylda döwlet tarapyndan resmi hasaba alyndy. «Elýeterli hukuk» taslamasynyň durmuşa ornaşdyrylmagy bilim ulgamynda innowasion ösüşiň täze hilli basgançagyna geçilendiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Bellik: Bu makala Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň hukuk fakultetiniň jenaýat hukugy kafedrasynyň uly mugallymy, hukuk ylymlarynyň kandidaty Dünýägözel Amanmuhammedowanyň şu gün turkmenmetbugat.gov.tm internet neşirinde çap edilen «Sanly ulgamyň hukuk esaslary» atly makalasynyň esasynda taýýarlanyldy. Çeşme gorogly.com web saýtynyň degişli ýerinde internet salgysy bilen baglanyşyk esasynda görkezilendir.
