Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy daşary ykdysady iş bilen meşgullanýan telekeçiler we ulag-logistika kompaniýalary üçin şatlykly habary mälim etdi. Ýurdumyzyň eksport-import mümkinçiliklerini giňeltmek maksady bilen döredilen «Eksport-import amallary üçin bir penjire» (tradebridge.gov.tm) web-portalynda döwrebap emeli aň (EI) tehnologiýasy üstünlikli işe girizildi. 2026-njy ýylyň 1-nji iýunyndan başlap bütin kuwwatynda, doly güýjünde işläp başlan bu innowasion ulgam gümrük dolandyryşy we resmileşdirişi babatda birnäçe esasy amallary awtomatlaşdyrmaga şert döretdi.
«Akylly» gümrük we halkara hyzmatdaşlyk
Bu taslama gümrük işini sanlylaşdyrmak, sebitara baglanyşygy ösdürmek we dünýä tejribesinde giňden ulanylýan «akylly» gümrük konsepsiýasyny kemala getirmek boýunça öňde goýlan wezipelere laýyklykda amala aşyryldy. Taslama Birleşen Milletler Guramasynyň Söwda we ösüş boýunça konferensiýasy (UNCTAD / ÝUNKTAD) bilen ýakyn we netijeli hyzmatdaşlygyň çäklerinde durmuşa geçirildi.
Halkara işewürlik gurşawynyň häzirki zaman talaplaryna doly uýgunlaşdyrylan bu integrirlenen emeli aň ulgamy real wagt düzüminde işleýär hem-de bir wagtda üç dilde — türkmen, rus we iňlis dillerinde hyzmat edýär. Bu bolsa daşary ykdysady işiň gatnaşyjylarynyň we halkara hyzmatdaşlaryň giň toplumy üçin ulanmak aňsatlygyny guralyň baş artykmaçlygy hökmünde öňe çykarýar.
Emeli aňyň esasy funksiýalary we mümkinçilikleri
Gümrük dolandyrylyşynyň iň çylşyrymly, köp wagt we dykgat talap edýän işleriniň uly bölegini indi innowasion akylly kömekçi öz üstüne alýar. Portala ornaşdyrylan täze aýratynlyk aşakdaky esasy amallary dessine ýerine ýetirmäge ukyplydyr:
Harytlaryň kodlaryny takyk kesgitlemek: Daşary ykdysady işiň haryt nomenklaturasyna (DYI HN / TN WED) laýyklykda harytlaryň klassifikasiýasyny awtomatiki we gysga wagtyň içinde kesgitleýär.
Deslapky maglumatlar bilen üpjün etmek: Eksport we import edilýän harytlar üçin döwlet edaralary tarapyndan talap edilýän zerur rugsat beriji resminamalar we güwänamalar baradaky maglumatlary tiz wagtda tapyp berýär.
Paçlary deslapky hasaplamak: Amallar amala aşyrylanda tölenmeli gümrük pajynyň takmyny möçberlerini awtomatiki usulda hasaplap çykarýar.
Telekeçilik üçin amatlylyklar we ykdysady bähbitler
Emeli aňyň ornaşdyrylmagy diňe bir döwlet edarasynyň işini däl, eýsem hususy pudagyň wekilleriniň, logistika kompaniýalarynyň hem işini düýpli ýenilleşdirýär. Ulgamyň berýän ykdysady we amaly bähbitleri şulardan ybaratdyr:
- Wagtyň tygşytlanmagy: Gümrük resmileşdirişiniň möhletleri ep-esli gysgalýar we serhetden geçiş amallary çaltlandyrylýar.
- Adam faktorynyň azalmagy: Ýükleri awtomatiki toparlara bölmek arkaly goýberilip bilinjek säwlikleriň öňi alynýar.
- Takyklyk we aýdyňlyk: Gümrük tölegleriniň hasaplanyşynyň we daşary söwda statistikasyny ýöretmegiň takyklygy ýokarlandyrylýar hem-de söwda amallarynyň doly açyklygy (transparentlygy) üpjün edilýär.
Umuman aýdanyňda, Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugy tarapyndan işewürlik dünýäsi üçin döredilen bu akylly sanly kömekçi, ýurdumyzyň halkara söwda ekoulgamyna we global üpjünçilik zynjyryna has-da çuňňur integrasiýa bolmagy ugrunda ädilen iňňän möhüm we taryhy ädimleriň biridir. Sanly gümrük hyzmatlarynyň geriminiň giňelmegi ykdysadyýetimiziň kuwwatlanmagyna täze itergi berer.
Okyjylara goşmaça maglumat:
Ulgamyň ady: «Eksport-import amallary üçin bir penjire»
Web-salgysy: tradebridge.gov.tm
Goldanylýan diller: Türkmen, Rus, Iňlis.
Işe girizilen senesi: 2026-njy ýylyň 1-nji iýuny.
