On müňlerçe ýyllap gyşlaýan jandaryň ýaşap biljekdigini göz öňüne getirip bolmaýar. Emma Sibiriň iň uzak ýerinden tapylan kiçijik jandar ömrüň näçe wagtlap dowam edip biljekdigi barada jedel döretdi.
Alymlar ýaňy-ýakynda geçirilen gözlegde takmynan 46,000 ýyl bäri doňan gurçugyň diridigini we henizem ýaşaýandygyny anykladylar.
Köln uniwersitetiniň zoologiýa institutynyň toparyň başlygy doktor Filipp Şiffer we kärdeşleri bu jandaryň adaty ömründen has uzak ýaşap bilendiklerini öwrenýärler.
Sibiriň ömürlik buzluklaryndaky agyr şertler
Ömürlik buzluklar azyndan iki ýyl üznüksiz doňup galan toprakdan ýa-da çökündilerden ybarat bolup Sibirde giňden ýaýrandyr.
Doňdurylan ýer käbir ýerlerde ýeriň aşagyndan ýüzlerçe metr uzalyp bilýär we pes temperatura öz gatlaklarynda saklanýan hemme zady saklaýar.
Bu ýagdaýda metabolik işjeňlik ýüze çykmaýar we organizmler adatça ölüm howply daşky gurşaw şertlerine çydap bilýärler.
Biologlar beýleki jandarlarda kriptobiozy dokumentleşdirdiler, şol sanda tardigradlar we käbir şor karides. Şeýle haýwanlar adaty beden funksiýalaryny, ösüşi we köpelmegi goldaýan gurşawa gaýdyp gelýänçä saklaýarlar.
Doňdurylan gurçugyň ähmiýeti
Hünärmenler täze öwrenilen nematodyň “Panagrolaimus kolymaensis” bolandygyny anykladylar. Bu görnüş ozal ylmy edebiýatda beýan edilmändir.
Radiokarbon bilen tanyşmak, nusganyň on müňlerçe ýyllykdygyny görkezdi. Bu gurçugyň ömrüniň köp bölegini doňdurylan çökündiler astynda asylan ýagdaýda geçirendigini görkezýär.
Takmynan 37 metr çuňlukda tapyldy. Bu ýagdaý, aşa sowukda ýaşamaga kömek etdi we häzirki zaman barlaghanalarynda janlanmagyna mümkinçilik berdi. Şol ýerde gurçuk adaty işine täzeden başlady we hatda nesil öndürdi.
Öwezmämmedowa Tawus
Türkmen oba hojalyk institutynyň Weterinar lukmançylygy fakultetiniň oba hojalygynyň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy taýýarlyk ugrunyň 1-nji ýyl talyby
