Awstraliýadaky Sidneý uniwersitetiniň gözlegçileri howada azot we kislorod molekulalaryny adam tarapyndan öndürilen ýyldyrym ýaly elektrik energiýasy bilen gönüden-göni gaz ammiak (NH₃) öndürdiler. Bu usul gazylyp alynýan ýangyçlara bolan zerurlygy aradan aýyrýar we “Haber-Bosch” prosesi ýaly energiýa talap edýän proseslere alternatiwa hödürleýär.
Ammiak dünýäde dökünleriň, sowadyjylaryň we dürli himiki serişdeleriň öndürilmeginde möhüm rol oýnaýar. Şeýle-de bolsa, häzirki wagtda giňden ulanylýan “Haber-Bosch” prosesi, ýokary temperaturada we basyşlarda işleýänligi sebäpli, global parnik gazlarynyň takmynan 1 göterimine goşant goşýanlygy üçin ep-esli energiýa sarp edýär.
Yokary energiýa we hapa prosesler ýok edilýär
Täze prosesiň ilkinji ädimi howadan azot we kislorod molekulalaryny elektrik energiýasy arkaly ýokary energiýa plazmasyna öwürmekdir. Tebigy ýyldyrym elektronlary howa molekulalaryndan nädip bölüp, geçiriji kanal döredýärkä meňzeýär. Alnan NOx molekulalary ýörite membranany öz içine alýan elektrolizere iberilýär.
Bu elektrolizer misdäki demir oksidi nanopartikullary, üstünde kislorod boş ýerleri ulanýar. Bu boş ýerler NOx molekulalaryna ýapyşmaga, soň bolsa wodorod atomlaryny elektrokimiki azaltmak prosesi arkaly azot birleşmelerine birikdirmäge mümkinçilik berýär. Bu amal “NHO ýoly” diýlip atlandyrylýan täsirli himiki ýoldan geçýär. Bu ýokary arassa wodorod ýa-da azot gazynyň zerurlygyny aradan aýyrýar.
){kind=link}