Hytaýda, Elektron Ylym we Tehnologiýa Uniwersitetiniň Optoelektronik Ylym we Inženerçilik Mekdebiniň dosenti Wan Dunşen we professor Weý Çen we Çžen Ýunhao daşky gurşawa baglylykda reňkini üýtgedip biljek täze material döretdiler. Olaryň pikiriçe, bu üstünlik olary “görünmeýän eşigi” döretmäge has ýakynlaşdyrýar.
Köp haýwanlaryň daş-töweregine garyşmak üçin tebigy ukyby bar. Emma bu prosese öýkünmek üçin döredilen emeli ulgamlar gaty çylşyrymly we ulanmak üçin amatsyzdy. Şeýlelik bilen, daşky gurşawy ädimme-ädim ykrar etmegi we daşky görnüşini üýtgetmek üçin aýratynlyklaryny gaýtadan işlemegi talap etdiler.
Täze materialda öz-özüne uýgunlaşýan fotohromizm (SAP) diýilýän proses ulanylýar. Belli bir tolkun uzynlygyna sezewar bolanda, molekulalary täzeden düzülýär we material reňkini üýtgedýär.
Material organiki boýaglardan we molekulalardan ýasalýar. Ol ýagtylygyň täsirinde gurluşyny we himiki aýratynlyklaryny üýtgetmek häsiýetine eýe. Garaňkylykda olar esasan gara bolup galýarlar, ýöne geçýän we şöhlelenýän ýagtylygyň täsiri bilen öz-özünden reňkini üýtgedýärler.
Alymlar materialyň aýratynlyklaryny barladylar. Synagda gyzyl, ýaşyl, sary we gara ýaly dürli reňkli akril gutulara ýerleşdirilen dury gap ýerleşdirildi. Material gutujyga gabat gelmek üçin reňkini üýtgetdi. Gözegçilikler reňkiň üýtgemeginiň bary-ýogy bir minutyň içinde bolup geçýändigini görkezdi.
Öňki ulgamlar bilen deňeşdirilende täze material has ýönekeý, arzan we ulanmak aňsat. Hytaý alymlary, alymlar has köp fotohrom molekulalaryny goşmak bilen materialyň reňk gammasyny giňeltmäge we has ýokary üýtgeşmä ýetmäge garaşýarlar.
Hemraýewa Gülaýym,
Türkmen oba hojalyk institutynyň Maglumat ulgamlary we tehnologiýalary (oba hojalygynda) taýýarlyk ugrunyň 1-nji ýyl talyby
