Dünýäniň iri tehnologiýa kompaniýalary emeli intellekti (AI) bilim ulgamyna ornaşdyrmak üçin bäsleşýän wagty, bu öwrülişigiň okuwçylaryň üns, pikirleniş we jemgyýetçilik endiklerine ýetirýän täsirleri baradaky jedeller hem güýçlenýär. Anadolu Ajansynyň (AA) taýýarlan seljermesine görä, emeli aňyň peýdalary bilen bir hatarda, çynlakaý aladalar hem ýüze çykýar.
Global derejede täze başlangyçlar
2025-nji ýylyň ahyrynda Microsoft, Birleşen Arap Emirliklerinde (BAE) 200 müňden gowrak okuwçy we mugallym üçin emeli aň goldawyny yglan etdi. Şeýle hem, Gazagystanda maliýe pudagy OpenAI bilen hyzmatdaşlykda 165 müň mugallym üçin “ChatGPT Edu” hyzmatyny işe girizdi. ABŞ-nyň Florida ştatynda we El Salwadorda hem okuwçylar üçin Google Gemini we Grok ýaly ulgamlar elýeterli edildi.
”Akyl ýaltalygy” howpy we tankydy pikirleniş
Tehnologiýa kompaniýalary bu ulgamlaryň mugallymlaryň ýüküni ýeňilleşdirip, bilimi şahsyylaşdyrýandygyny öňe sürýär. Emma, Microsoft we Carnegie Mellon uniwersitetiniň 2025-nji ýylda geçiren bilelikdäki barlaglary başga bir hakykaty ýüze çykardy:
Emeli aňyň köp ulanylmagy, okuwçylaryň tankydy pikirleniş (krîtiki oýlanma) ukybyny gowşadyp biler.
Ulgama aşa ynam, “kognitiw (aň) ýaltalygyna” getirýär; ýagny, okuwçylar mesele çözmek üçin öz beýnisini az ulanýarlar.
Hakyky deňsizlik: Tehnologiýa däl, ynsan gatnaşygy
ABŞ-nyň St. Peter’s uniwersitetiniň professory, doktor Stifen Sisirelli (Stephen Cicirelli), emeli aňyň bilimdäki ornuna şübheli garaýar. Ol häzirki wagtda köp sanly tehnologiýa ýolbaşçylarynyň öz çagalaryny “ekransyz” mekdeplere iberýändigini belläp, şeýle diýýär:
”Geljekde hakyky “ýokary hilli bilim” tehnologiýa bilen däl, eýsem mugallym bilen ýüzbe-ýüz, ynsany gatnaşyk arkaly berilýän bilim bolar. Emeli aň we ekranlar bolsa, köplenç mümkinçiligi çäkli mekdeplere hödürlener.”
Sisirelliniň pikiriçe, öwrenmek “haýal dowam edýän prosesdir”, emeli aň bolsa her zady “tizleşdirmek” üçin döredilendir. Bu bolsa bilimiň tebigatyna ters gelýär.
 bilim ulgamyna ornaşdyrmak üçin bäsleşýän wagty, bu öwrülişigiň okuwçylaryň ünsi){kind=link}