Ekinleriň ösüşi we hilini üpjün edýän esasy faktorlaryň biri topragyň tebigy baýlygy, ýagny onuň organiki düzümi we minerallarydyr. Tebigy dökünler kompost, goýun, guş we beýleki organiki galyndylar topragy baýlaşdyrýar, humus gatlagyny güýçlendirýär we ösümlikleriň suw-howa bilen üpjünçiligini sazlaýar.
Her bir dökün topragyň himiki we biologik ýagdaýyna täsir edýär. Tebigy dökünler topragy diňe mineral maddalar bilen baýlaşdyrman, mikroorganizmleriň işjeňligini hem güýçlendirýär. Bakteriýalar we çökündiler organiki maddalary dargadyp, ösümlikler üçin zerur elementleri döreder. Netijede, ekinler azota, fosfora we kaliýa baý topragyň güýjüni doly ulanyp, sagdyn ösýär.
Hasyllylyk, oba hojalygynyň esasy ölçegidir
Tebigy dökünleriň ulanylmagy topragyň gurluşyny gowulandyrýar. Olar suw saklamak ukybyny ýokarlandyrýar, kökleriň ösmegine mümkinçilik döredýär we eroziýa garşy durnuklylygy güýçlendirýär. Şeýle hem organiki dökünler topragyň temperaturany saklamaga we mikroorganizmleriň işjeňligini dowam etdirmäge kömek edýär. Şeýlelikde, ekinler diňe kök arkaly däl, eýsem topragyň biologik işjeňligi bilen hem dowamly iýmitlenýär.
Ekologik taýdan, tebigy dökünleriň peýdalanylmagy himiki serişdeleri azaldýar, topragyň zeperlenmeginiň öňüni alýar we oba hojalygyna durnukly şerti döredýär. Bu, diňe bir ýokary hasyllylyk üçin däl, eýsem tebigy deňagramlylygy saklamak, suw serişdelerini tygşytlamak we ekoulgamy goramak üçin hem örän möhümdir.
Tebigy dökünler oba hojalygynyň we tebigatyň iň möhüm serişdesidir. Olaryň sazlaşykly ulanylmagy topragyň sagdynlygyny, ekinleriň ösmegini we oba hojalygynyň durnuklylygyny üpjün edýär. Tebigy dökün bilen baýlaşdyrylan toprakdan alınýan hasyl, diňe mukdary bilen däl, hil taýdan hem ýokary bolýar.
Arazow Röwşen,
Türkmen oba hojalyk institutynyň Agronomçylyk fakultetiniň Agrohimiýa we topragy öwreniş hünäriniň 4-nji ýyl talyby
