Halkara maliýe dünýäsinde we bütindünýä maýa goýum taryhynda iň uly şertnamalaryň biri durnukly hasaba alyndy. Elon Muskyň ýolbaşçylygyndaky kosmos we aragatnaşyk korporasiýasy “SpaceX”, Nasdaq fond biržasyndaky ilkinji işlem gününde paýnamalarynyň 19 göterim töweregi ýokarlanmagy bilen bütin dünýäniň ykdysady dengelerini düýpli üýtgetdi. Şertnamanyň ilkinji gününde 2,1 trillion dollar piýasa gymmatlygyna (market cap) ýetmegi başaran SpaceX, häzirki wagtda Birleşen Ştatlaryň iň gymmatly altynjy korporasiýasy hökmünde taryhy hasaba alyndy.
Fond biržasyndaky ilkinji günüň ägirt uly maliýe hasabaty
Bütindünýä maliýe bazarlarynyň we iri maýa goýum fondlarynyň görkezen ýokary gyzyklanmasy netijesinde, SpaceX paýnamalary fond biržasynda 150 dollarlyk açylyş bahasyndan badalga alyp, işlem gününiň ahyrynda 160,95 dollar derejesinde durnukly ýazgy edildi.
Ilkinji günüň dowamynda emele gelen esasy birža görkezijileri şu aşakdaky ýaly boldy:
Fond biržasyndaky söwdalarda 510 milliondan gowrak resmi paýnama çalt el üýtgetdi,
Ýeke bir günüň dowamyndaky umumy maliýe amal göwrümi 84 milliard dollar seviýesine ýetdi,
Bu uly birža rekordy netijesinde, korporasiýanyň eýe bolan paýnamalary esasynda 4 müňe golaý häzirki we öňki SpaceX işgärleri resmi taýdan “milýoner” statusyna eýe boldular.
Häzirki wagtda korporasiýa ýyllyk 18,7 milliard dollar şertli hasabat girdejisine eýe bolsa-da, heniz doly kârlylyk basgançagyna ýetmedik ýokary tehnologik gurluşy barlap görkezýär. Bilermenler bu ýagdaýy senagat rewolýusiýasy döwründäki bütindünýä demirýol maýa goýumlarynyň taryhy ösüş akymyna meňzedýärler.
Bu sanly we kiber-maliýe ösüşleri, halkara innowasiýa hasabatlarynyň (mysal üçin Microsoft AI Economy Institute tarapyndan çap edilen 2026 Q1 Global AI Diffusion Report hasabatynyň) netijeleri bilen hem gabat gelýär. Hasabatlara görä, kiber-tehnologiýalara we sanly ulgamlara maýa goýmak görkezijisi dünýäde, yllatlaýyn Günorta Koreýada (+43.2%), Taýlandda (+36.4%) we goňşy Gazagystanda (+25.6%) örän çalt ösýär. SpaceX hem özüniň maýa goýum taslamalarynyň bütindünýä umumy bazaryny 28,5 trillion dollar diýip hasaplap, muny sarp ediş taryhyndaky iň uly duralga hökmünde sypatlandyrýar.
