Asman bilen ýeriň sepleşýän künjeginde, Köpetdagyň eteginde ak nurdan dörän ýaly bolup oturan Aşgabat diňe bir gözelligiň däl, eýsem, parahatçylygyň, ylalaşyklygyň we halkara hyzmatdaşlygynyň hem paýtagtydyr. Her ýylyň 25-nji maýynda ak mermerli şäherimiziň güni uly dabaralara beslenip bellenilýär. Şu şanly sene mynasybetli, Aşgabadyň dünýä kartasyndaky ornuna seredenimizde, onuň diňe bir ykdysady-syýasy merkez däl-de, eýsem, halkara sport diplomatiýasynyň iň uly ojaklarynyň birine öwrülendigini buýsanç bilen aýtmak bolar.
Sport — bu ýöne bir bäsdeşlik däl-de, eýsem, dilleri, medeniýetleri we kalplary birleşdirýän iň gysga, iň netijeli köprüdir. Ine, Aşgabat hem şol köpriniň iň ygtybarly sütünleriniň biridir.
Diplomatiýanyň täze dili: Aşgabat we sport arenasy
Halkara gatnaşyklarynda “ýumşak güýç” (soft power) diýen düşünje bar. Sport diplomatiýasy bolsa şol güýjüň iň ajaýyp we asylly görnüşidir. Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasatynyň esasyny düzýän parahatçylyk söýüjilik we dostluk ýörelgeleri sportuň üsti bilen dünýä jemgyýetçiligine ýetirilýär.
Aşgabadyň dünýä sportunyň merkezine öwrülmegi tötänlik däldir. Şäheriň binagärlik keşbini bezäp duran, sebitde ýeke-täk bolan Olimpiýa şäherçesi bu aýdylanlaryň aýdyň subutnamasydyr. Bu ägirt uly toplum diňe bir rekordlaryň goýulýan ýeri däl, eýsem, dürli ýurtlaryň türgenleriniň we resmi wekilleriniň dostlukly söhbet edýän, parahatçylyk ugrunda pikir alyşýan belent münberidir.
Taryhy ädimler: Gözümiz bilen gören sport baýramlarymyz
Aşgabat gysga wagtyň içinde dünýä derejesindäki birnäçe iri sport çärelerini ýokary guramaçylykly geçirdi. Her bir şeýle çäre şäherimiziň halkara diplomatiýasyndaky täsirini has-da güýçlendirdi:
Aziada–2017: Bu halkara sport çäresi diňe bir Aziýanyň däl, eýsem, Okeaniýa ýurtlarynyň hem gatnaşmagynda taryha girdi. Şonda Aşgabat bütin dünýäni öz gujagyna sygyrdy. 60-dan gowrak ýurduň baýdagy Aşgabadyň asuda asmanynda parlady.
Agyr atletika boýunça dünýä çempionaty (2018): Dünýäniň iň güýçli pälwanlary ak mermerli şäherimizde jemlenip, adalatly bäsleşigiň we dostlugyň ajaýyp nusgasyny görkezdiler.
Kuraş boýunça dünýä çempionaty (2023): Gadymy pälwanlyk sungatynyň dünýä derejesindäki dabarasy Aşgabadyň medeniýetleri we halklary ýakynlaşdyrmakda nähili uly güýçdigini ýene bir gezek subut etdi.
Şeýle hem dünýäniň dürli künjeklerinden gelen müňlerçe žurnalistler, syýahatçylar we türgenler Aşgabadyň asuda hem-de myhmansöýer şäherdigni öz gözleri bilen görüp, öz ýurtlaryna parahatçylygyň ilçileri bolup gaýtdylar.
Edebi-çeper garaýyş: Merjen şäheriň parahatçylyk owazy
Aşgabadyň Günüň nuruna lowurdaýan ak mermerli binalaryna seredeniňde, bu şäheriň özüniň hem bir sungat eseridigni aňýarsyň. Şäheriň giň we arassa şaýollary, ýaşyl seýilgähleri adam kalbyna asudalyk paýlaýar.
Sport diplomatiýasy hut şu asudalykdan gözbaş alýar. Parahat asmanyň astynda, ak mermerli binalaryň gurşawynda guralýan sport ýaryşlary dünýä ýurtlaryna diňe bir çakylyk däl, eýsem, “Biz parahatçylygy we dostlugy söýýäris” diýen ynsanperwer ýüzlenmedir. Gündogaryň beýik akyldary Magtymguly Pyragynyň öwüt-nesihatlaryna eýerýän türkmen halky, şu günki günde Aşgabady bütin adamzadyň dostluk ojagyna öwürdi.
Geljege tarap batly gadamlar
Aşgabat diňe bir geçmişiň ýa-da şu günüň sport ojagy däl, ol geljegiň hem şäheridir. Ýaş nesillerimiziň sport bilen meşgullanmagy üçin döredilýän şertler, paýtagtymyzyň dünýä derejesindäki halkara sport guramalary (meselem, Halkara Olimpiýa Komiteti, Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi) bilen gatnaşyklarynyň barha pugtalanmagy, şäherimiziň bu ugurdaky ornunyň geljekde has-da belent boljakdygyny görkezýär. Paýtagtymyz Aşgabadyň halkara sport diplomatiýasynyň iň uly ojaklarynyň biri hökmünde tanalmagy, Türkmenistanyň dünýä parahatçylygyna goşýan iň uly goşantlarynyň biridir.
Muhammet Bäşimow,
Mary şäheriniň 6-njy sport mekdebiniň
suwda pökgi oýnamak sporty boýunça tälimçi mugallymy.
