Adamyň boýy genetiki taýdan düzülendir. Nädogry iýmitlenmek ýa-da ýokumly maddalaryň ýoklugy sebäpli şowsuzlyk ýüze çykyp biler. Çaganyň gowy ösmegi we boý almagy üçin iýmitlenişi dogry we deňagramly bolmalydyr. Ine, ösüş prosesine ep-esli täsir edýän möhüm önümleriň käbirleri bilen tanyş bolalyň:
Süle
Ertirlik üçin bir tabak süle uny bedeni peýdaly mikroelementler bilen üpjün eder: kaliý, magniý, fosfor, ýod, ftor, sink, demir, hrom, şeýle hem A, B, E we K witaminleri. Bu maddalaryň hemmesi süňk we myşsa dokumalarynyň ösmegine iň ýokary goşant goşýar.
Banan
Banan kaliniň iň oňat iýmit çeşmelerinden biridir, bu bolsa her gün banan iýmek bilen boýuň gowy ösjekdigini aňladýar.
Kösükliler
Kösükliler ösümlik belogynyň we B witaminleriniň çeşmesi, şeýle hem myşsalaryň we süňkleriň işjeň ösmegine kömek edýän witaminler we mikroelementler toplumydyr.
Towuk ýumurtgalary
Ýumurtga ýokary hilli belok we D witaminiň çeşmesidir. Gaýnadylan ýumurtga çaganyň bedeni tarapyndan doly siňýär.
Sygyr eti
Onda beýleki et görnüşlerinden has köp belok, demir we sink bar. Bularyň hemmesi çaganyň ulalmagynda möhüm rol oýnaýar. Sygyr eti B12 witamine hem baýdyr.
Deňiz önümleri (losos, sogan, leňňeç, molýuskalar).
Deňiz önümleri ýokary hilli belogyň başga bir çeşmesidir. Mundan başga-da, beýniniň işlemegine itergi berýän köp mukdarda B12 witamini saklanýar. Agşam islendik deňiz önümini iýmek maslahat berilýär, sebäbi düzüminde köp sanly belok we uglewod bar, bu bolsa çaganyň ukusynda ösüş gormonyny öndürjekdigini aňladýar.
Bal
Ary baly çaganyň bedenini ösmegi we boý almagy üçin zerur bolan mineral elementler toplumy bilen üpjün edýär. Çaganyň iýmitindäki bal kalsiniň we magniniň has gowy siňmegine mümkinçilik berýär, bu süňkleriň we dişleriň kadaly ösmegine kömek edýär. Bal, çaý, süýt ýa-da gatyk goşup, şekeriň ýerine çagalaraa berilip bilner. Bal bir ýaşa çenli bäbeklere berilmeli däldir – çaganyň siňdirilmegi kyn we agyr allergiýa sebäp bolup biler.
Alma
Çagalaryň kadaly ösmegi we ösmegi üçin alma gerek. Olarda kaliý, magniý, kalsiý, beta-karotin, B witaminleri we süňkleriň dykyzlygyny ep-esli ýokarlandyryp biljek köp sanly peýdaly maddalar bar. Mundan başga-da, beýleki miwelerden tapawutlylykda diňe almalarda süňkleri berkitmek üçin iň gowusy bor we flawonoid floridzin bar. Şonuň üçin çalt ösýän döwürde bu miweleri çagalara bermek diňe zerurdyr.
Roza ROZMÄMEDOWA,
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň Weterinar lukmançylygy hünäriniň 2-nji ýyl talyby
