Häzirki wagtda dünýä ösüşi diňe bir önümçiligiň möçberi bilen däl, eýsem onuň tebigat bilen nähili sazlaşykda alnyp barylýandygy bilen ölçelýär. Daşky gurşawy goramak, tebigy serişdeleri rejeli peýdalanmak we geljekki nesilleriň ýaşaýyş şertlerini gorap saklamak häzirki döwrüň esasy talaplarynyň biridir. Şu nukdaýnazardan, dokma senagaty hem täze ugra — durnukly we ekologiýa taýdan arassa önümçilik ýörelgelerine ýüzlenýär. Bu ugur diňe bir ykdysady ösüşi däl, eýsem jemgyýetiň ekologik jogapkärçiligini hem öz içine alýar.
Dokma senagaty dünýä boýunça iň köp suw we energiýa sarp edýän pudaklaryň biridir. Şonuň üçin durnukly önümçilikde tebigy serişdeleri tygşytly peýdalanmak, himiki serişdeleriň ulanylyşyny azaltmak we galyndylaryň möçberini çäklendirmek esasy maksat bolup durýar. Döwrebap tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy arkaly önümçiligiň daşky gurşawa ýetirýän täsirini peseltmek mümkinçiligi barha artýar.
Ekologiýa taýdan arassa dokma önümleriniň esasy aýratynlygy olaryň biologik taýdan howpsuzlygydyr. Organik pagta, zygyr, bambuk ýaly tebigy çig mallardan öndürilýän matalar adam saglygyna zyýan ýetirmeýär we allergik täsirleri döretmeýär. Şeýle materiallar ulanylandan soň tebigy ýagdaýda dargap, daşky gurşawyň hapalanmagynyň öňüni alýar. Bu bolsa geljekki nesiller üçin tebigatyň arassalygyny saklamaga uly goşant goşýar.
Durnukly dokma önümçiligi jemgyýetçilik jogapkärçiligi bilen hem aýrylmaz baglanyşyklydyr. Önümçilik tapgyrynda işgärleriň zähmet hukuklaryny goramak, howpsuz iş şertlerini üpjün etmek we adalatly zähmet gatnaşyklaryny berkarar etmek bu ugurdaky möhüm ýörelgeleriň biridir. Şeýle çemeleşme dokma senagatynyň diňe bir ykdysady taýdan däl, eýsem ahlak taýdan hem ösdürilmegine şert döredýär.
Türkmenistanyň dokma senagaty durnukly ösüş ugrunda uly mümkinçiliklere eýedir. Ýurdumyzyň pagtaçylykda toplan baý tejribesi, döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen dokma kärhanalary we döwlet derejesinde alnyp barylýan ekologiýa syýasaty bu ugurda ygtybarly binýat bolup hyzmat edýär. Milli çig mallardan peýdalanyp, halkara standartlaryna laýyk ekologiýa taýdan arassa önümleri öndürmek ýurdumyzyň dünýä bazaryndaky ornuny has-da berkitmäge mümkinçilik berýär.
Durnukly dokma önümleriniň ösdürilmegi ykdysady ösüş bilen birlikde jemgyýetiň ýaşaýyş derejesiniň ýokarlanmagyna hem oňyn täsir edýär. Şeýle önümler bazarda bäsdeşlige ukyply bolup, eksport mümkinçiliklerini giňeldýär we täze iş orunlarynyň döredilmegine ýardam berýär.
Ekologiýa taýdan arassa dokma önümleri häzirki döwrüň zerur talaby bolup, tebigat bilen sazlaşykly ösüşiň ygtybarly ýoludyr. Bu ugurda alnyp barylýan işleriň dowamlylygy diňe bir häzirki nesil üçin däl, eýsem geljekki nesilleriň sagdyn we abadançy durmuşda ýaşamagy üçin möhüm ähmiýete eýedir.
Hojatowa Oguljeren,
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň Dokma önümçiligi fakultetiniň Tikinçilik önümçiliginiň tehnologiýasy hünäriniň 5-nji ýyl talyby
