Emeli aňyň her bir soraga jogap bermek üçin näçe energiýa sarp edýändigi birnäçe faktora baglydyr.
Energiýa sarp ediş nähili ölçelýär?
Emeli aň ulgamlary, aýratyn-da uly dil modelleri (meselem, ChatGPT ýa-da Gemini) soraglara jogap bermek üçin maglumat merkezlerinde ýerleşýän serwerlerde işlemeli bolýar. Bu serwerler elektrik energiýasy bilen işleýär we energiýa sarp ediş birnäçe bölege bölünýär:
Modeliň ululygy: Uly modeller has kän hasaplama güýjüni talap edýär.
Soragyň çylşyrymlylygy: Ýönekeý soraglar az energiýa sarp edýär, emma çylşyrymly seljermeler (analizler) köp energiýa talap edýär.
Serweriň görnüşi we netijeliligi: Täze nesil serwerler az energiýa bilen has köp işlemäge ukyply.
Ulanylýan infrastruktura: Meselem, Microsoft Azure ýaly bulut platformalary energiýa netijeliligini ýokarlandyrmak üçin ýörite döredilendir.
Takmynan sanlar
Kesgitli we takyk sanlary bermek kyn, sebäbi bu soragyň görnüşine we ulgamyň özboluşlylygyna bagly. Emma käbir barlaglara görä, bir soraga jogap bermek üçin takmynan 0.0003 kWh energiýa gerek bolýar. Bu bolsa bir LED çyranyň 1 sekunt ýanmagyna deň energiýa diýmekdir. Milýonlarça adam bir wagtda sorag berse, bu energiýanyň möçberi çalt artýar.
Google kompaniýasynyň hasaplamalaryna görä, Gemini atly AI ulgamy bir ortaça tekst soragyna jogap bermek üçin takmynan 0.24 watt-sagat (telewizoryň 9 sekunt işlemegine deň) energiýa we 0.26 millilitr suw (takmynan 5 damja) sarp edýär. Şeýle-de, bu 0.03 gram kömürturşy gazynyň (CO₂) howa goýberilmegine sebäp bolýar.
Durnuklylyk meselesi
Tehnologiýa kompaniýalary emeli aňyň energiýa sarp edişini azaltmak we ugurdaş karbon täsirini azaltmak üçin ýaşyl energiýa çeşmelerine we netijeli serwer ulgamlaryna geçmäge çalyşýarlar.
Emeli aň ekologiýa täsiri hem oňaýly, hem-de oňaýsyz taraplary bilen ünsi çekýär. Geliň, bu mowzuga has çuňňur seredeliň:
Oňaýly täsirleri
Emeli aň daşky gurşawy goramakda güýçli bir gural bolup biler:
Mazmuny
Kömürturşy gazynyň (CO₂) azaldylmagy: Emeli aň energiýa ulgamyny has netijeli dolandyrmak üçin ulanylýar. Bu bolsa tebigy serişdeleri has ýerlikli ulanmak we zyňyndylary azaltmak mümkinçiliklerini döredýär.
Howa şertleriniň takyk öňünden aýdylyşy: Uly maglumatlaryň işlenmegi arkaly howa üýtgemeleri has takyk çaklanyp bilýär. Bu ýurtlara tebigy betbagtçylyklara taýyn bolmaga kömek edýär.
Ekosistemalaryň goralmagy: Emeli aň arkaly tokaýlar, suw howdanlary we haýwanlar has netijeli gözegçilikde saklanyp bilýär.
Tiz duýduryş ulgamlary: Meselem, ýeriň süýşmegi ýa-da guraklyk ýaly howplar üçin ilaty wagtynda habarly etmek üçin emeli aň esasly programmalar döredilýär.
Oňaýsyz täsirleri
Emeli aňy ösdürmek we işletmek hem daşky gurşawa käbir ýükleri getirýär:
Energiýanyň ýokary sarp edilişi: Uly dil modellerini türgenleşdirmek we işledilýän serwerler köp energiýa sarp edýär. Eger bu energiýa ýaşyl çeşmelerden gelmese, CO₂ zyňyndysy artýar.
Enjam galyndylary: Serwerleriň we kompýuter enjamlarynyň ýygy-ýygydan çalşyrylmagy elektron zyňyndylarynyň artmagyna sebäp bolýar.
Suw sarp edilişi: Maglumat merkezleriniň sowadylmagy üçin köp möçberde suw ulanylýar. Bu bolsa käbir sebitlerde suwuň ýetmezçiligine sebäp bolup biler.
Durnukly gelejek üçin çözgütler
Tehnologiýa kompaniýalary bu täsirleri azaltmak üçin birnäçe çäre görýärler:
- Gün, ýel ýaly ýaşyl energiýa çeşmelerine geçmek;
- Karbon neýtrallygyny gazanmak ugrunda strategiýalar;
- Energiýa netijeli serverler we sowadyş tehnologiýalarynyň ulanylmagy;
- Emeli aňy ekologiýa gözegçiligi we dolandyryş üçin ulanmak. Meselem, “MyAnga” atly programma Keniýada çopanlara guraklyga taýýarlyk görmekde kömek edýär.
Bu makalany peýdaly gördüňizmi?Derrew täzelikleri almak üçin Google-da Gorogly.com-y yzarlaň.
+ Yzarlaň
