Kitaplar adamzadyň iň gadymy we iň gymmatly hazynalarynyň biridir. Bilimleri, hekaýalary we pikirleri ýetirmek üçin asyrlar boýy ulanylýar. Kitaplar bize dürli dünýäleri öwrenmäge, täze garaýyşlara eýe bolmaga we özümizi ösdürmäge mümkinçilik berýär.
Kitap näme?
Kitap – adatça örtük bilen goralýan we birleşdirilen çap edilen sahypalaryň eseridir. Bu sahypalarda toslama ýa-da toslama däl tekst, suratlar, grafika ýa-da kartalar bolup biler. Kitaplar asyrlar boýy maglumat we güýmenje çeşmesi hökmünde ulanylýar.
Kitap çap edilen sahypalardan ybarat eser. Sahypalar adatça birleşdirilýär we adatça örtük bilen goralýar. Kitaplar çeper ýa-da toslama bolup biler we dürli mowzuklar barada maglumat berip biler. Adamlar maglumatlary goramak we geçirmek üçin asyrlar boýy ulanylýar. Kitaplar köp dürli materiallardan ýasalyp bilner, ýöne iň köp ýaýrany kagyzdyr. Kagyz agaçlardan alnan sellýuloza bolup, kitapda ulanylýan sahypalary döretmek üçin adatça tekizlenýär we basylýar. Kitaplar mata, deri ýa-da winil ýaly beýleki materiallardan hem ýasalyp bilner. Kitaplary dürli usullar bilen baglanyşdyryp bolar. Baglanyşyň iň köp ýaýran görnüşi ýumşak baglamakdyr, bu ýerde sahypalar oňurga bilen ýelmeýär we soňra gapak bilen örtülýär. Sahypalar oňurga bilen tikilen we soňra örtük bilen örtülen kitaplar gaty berk bolup biler.
Kitaplaryň taryhy we ewolýusiýasy
Kitaplaryň iň irki mysallary daşdan, palçykdan ýa-da agaçdan ýasalyp, adatça dyrnak ýa-da palçyk bilen bilelikde saklanýan palçykdan ýasalypdyr. Ilkinji papirus kitaplary takmynan 3500 ýyl ozal Müsürde we papirus atly ösümlikden ýasalypdy. Ilkinji kagyz kitaplary 2-nji asyrda Hytaýda ýasalyp, agaçlardan alnan sellýulozadan ýasaldy. XV asyrda çaphanasy oýlanyp tapylanda, kitaplaryň arzan we elýeterli bolmagyna goşant goşan kitaplaryň köpçülikleýin öndürilmegi mümkin boldy.
Kitap görnüşleri
Dürli görnüşde kitaplar bar, şol sanda:
- Çeper eser: Hekaýalar, romanlar, goşgular, oýunlar we ertekiler ýaly toslama tekstleri öz içine alýan kitaplar.
- Çeper eser däl: Terjimehal, taryh kitaplary, ylym kitaplary, çeper kitaplar, nahar kitaplary we gollanmalar ýaly hakykat temalary bilen baglanyşykly kitaplar.
- Çagalar kitaplary: Reňkli şekilleri we ýönekeý teksti öz içine alýan kitaplar, köplenç kiçi çagalar üçin niýetlenendir.
- Okuw kitaplary: Belli bir mowzuk boýunça bilim we başarnyk bermek üçin döredilen kitaplar.
- Salgy kitaplary: Ensiklopediýalar, sözlükler, atlaslar we almanaklar ýaly gözleg we maglumat almak üçin ulanylýan kitaplar.
Sanly döwürdäki kitaplar
Sanly döwürde elektron kitaplar okyjylarda ýa-da kompýuterlerde okalýan elektron kitaplar görnüşinde bar. Elektron kitaplar has ykjam we adaty kitaplardan has az ýer tutýar. Adatça adaty kitaplardan has arzandyr.
Şeýle-de bolsa, köp adamlar henizem çap edilen kitaplary gowy görýärler. Çap edilen kitaplary saklamak we okamak fiziki duýgusyndan lezzet alýarlar. Şeýle hem, çap edilen kitaplar ýygyndysyny gurmakdan lezzet alýarlar.
Kitap okamagyň peýdalary
Kitap okamagyň köp peýdasy bar we olaryň iň möhümi, akyl ösüşini goldaýar. Kitap okamak beýniniň funksiýalaryny köpeltmek bilen ýady güýçlendirýär we analitiki pikirleniş ukybyny ýokarlandyrýar. Okaýarka dürli keşpler we wakalar bilen ýüzbe-ýüz bolmak, duýgudaşlyk ukybyny ýokarlandyryp, duýgy zehinini ýokarlandyrýar. Mundan başga-da, kitaplar köp bilim we medeniýet hödürleýär, täze garaýyşlar berýär we adamyň umumy bilim derejesini ýokarlandyrýar. Yzygiderli okamak endikleri stressi azaldýar we aňy rahatlandyrýar, bu umumy akyl saglygyna oňyn täsir edýär.
Kitap okamagyň ýene bir möhüm peýdasy, dil endiklerini ýokarlandyrmagydyr. Okamak söz baýlygyny giňeldýär we grammatika düzgünlerini güýçlendirýär. Şeýdip, adam has täsirli we takyk gürleşip biler. Mundan başga-da, kitaplar dürli ýazyjylaryň kyssa stilini we äheňini öwrenmäge mümkinçilik berýär, bu bolsa adamyň ýazmak endiklerini ösdürmäge kömek edýär. Okamak hyýaly we döredijiligi hem höweslendirýär. Dürli dünýä we keşpler bilen tanyşmak adamyň hyýalyny baýlaşdyrýar we döredijilikli pikirlenmek ukybyny ýokarlandyrýar. Şol sebäplere görä, şahsy ösüş we akademiki üstünlik üçin kitap okamak endigi diýseň möhümdir.
