Bütindünýä internet gözleg ulgamynyň ägirdi Google, tehnologiýa dünýäsinde hiç hili resmi bildiriş ýa-da öňünden yglan etmezden Chrome döredijiler binýadyna bütinleý täze bir web standardyny integrasiýa etdi. Gurnalan Lighthouse 13.3 täzelenmesi bilen bilelikde, web sahypalarynyň tizligini we hilini ölçeýän PageSpeed Insights platformasyna “Agent esasly simulýasiýa” (Agentic Browsing / AI Readiness) atly täze synag kategoriýasy goşuldy. Bütindünýä döredijiler jemgyýeti Reddit we dürli forumlarda bu taslamany gyzgalaňly ara alyp maslahatlaşmaga başladylar. Bu waka, adaty gözleg motorlary optimizasiýasynyň (SEO) indi “Emeli Aň Optimizasiýasyna” (Agentic SEO) öwrülip başlandygynyň iň aýdyn taryhy subutnamasydyr.
WebMCP näme? Emeli aň saýtlary nähili okar?
WebMCP (Web Model Context Protocol) — emeli aň agentleriniň (esasanam Google Gemini ulgamynyň) islendik bir web sahypasy bilen nähili hilli integrasiýa etmelidigini, maglumatlary nähili okamalydygyny we amaly işleri nähili ýerine ýetirmelidigini takyk kesgitleýän täze internet teswirnamasydyr.
Şu wagta çenli islendik bir emeli aň modeli web sahypasyna girende, adamlar üçin ýazylan çylşyrymly HTML kodlaryny okap, “Bu düwme näme iş görýär? Bu faza näme aňladýar?” diýip çaklamalara daýanýardy. WebMCP bolsa bu ulgamy bütinleý üýtgedýär. Google tarapyndan berlen resmi maglumatlara görä, bu protokol iki sany esasy programmirleme interfeýsini (API) hödürleýär: Declarative API (Bildiriş esasly) we Imperative API (Hökmany). Täze düzgün boýunça emeli aň sahypany diňe bir okamak bilen çäklenmän, eýsem aşakdaky amallary ýerine ýetirip biler:
Formlary awtomatiki doldurmak:
submit_applicationgurluşy arkaly adamyň sesli buýrugyndan alnan maglumatlary degişli öýjüklere ýalňyşsyz ýazar.Sargyt we sene saýlamak:
date_pickýaly ýörite gurallar arkaly çylşyrymly sanly kalendarlary aňsatlyk bilen ulanar.Elektron söwda amallary: Harytlary deňeşdirmek, olary sebede goşmak we sanly töleg basgançaklaryny dolandyrmak işlerini adamyň deregine ýerine ýetirer.
Llms.txt: Emeli aň SEO-synyň täze konstitusiýasy
WebMCP protokolynyň sahypada dogry we bökdençsiz işlemegi üçin emeli aň agentlerine ýörite bir “ýol kartasy” gerek bolup durýar. Ine, şu ýerde biziň ozal hem jikme-jik durup geçen llms.txt faýlymyz esasy duralga öwrülýär. Has giňişleýin maglumat üçin ‘Llms.txt näme?’ atly makalamymyzy okaň.
llms.txt, edil internet botlaryny ugrukdyrýan robots.txt ýaly, sahypanyň esasy kök katalogynda (mysal üçin: gorogly.com/llms.txt) ýerleşýän ýönekeý tekst faýlydyr. Ýöne ol Googlebot ýaly gözleg motorlaryny däl, eýsem bütindünýä uly dil modellerini (LLM) we emeli aň robotlaryny ugrukdyrmak üçin ulanylýar. Bu faýl sahypanyň umumy gurluşyny, maglumat şemalaryny (JSON-LD) we esasy API nokatlaryny emeli aň kömekçilerine gysga we düşnükli görnüşde düşündirýär.
PageSpeed Insights “Agent esasly skaner” synagy: Gorogly.com görkezijisi
Google tarapyndan PageSpeed Insights ulgamyna girizilen bu täze “Agent esasly skaner” kategoriýasy sahypalary şu 4 sany esasy ugur boýunça barlagdan geçirýär:
| Synag Ugrulygy | Ýerine Ýetiriliş Şerti | Gorogly.com Statusy |
| llms.txt barlygy | Kök katalogynda llms.txt faýly barmy we ol H1 ady standartlara laýyk taýýarlanypdyrmy? | Şowly Geçdi (Ýaşyl) |
| Cumulative Layout Shift (CLS) | Sahypa ýüklenende şekilleriň ýerinden oýnamak we gaýmak derejesi. (AI kameralarynyň takyk okamagy üçin wajyp). | Kämil: 0.003 (Ýaşyl) |
| Elýeterlilik agajy (Accessibility Tree) | Sahypanyň gurluşynyň hem ekrandan okaýan programmalar hem-de AI agentleri üçin dogry tertipleşdirilmegi. | Kämilleşdirilmeli (Gyzyl Üçburçluk) |
| WebMCP gurallary | Sahypada navigator.modelContext.registerTool ýaly WebMCP sanly integrasiýalarynyň barlygy. | Synag Tapgyrynda |
Google-yň esasy gözleg geňeşçisi John Mueller Reddit jemgyýetçiliginde bu mowzuk barada beren gürrüňdeşliginde, llms.txt faýlynyň sahypanyň gurluşyny düşündirmekde gowy gurraldygyny, ýöne WebMCP protokoly arkaly emeli aňyň sahypada göni amaly eýeçilik we işleri ýerine ýetirip biljekdigini, munuň bolsa has güýçli gelejek wada edýändigini aýratyn belledi.
Netije we çaklamalar: Kärhanalar näme etmeli?
Häzirki wagtda WebMCP ulgamy Chrome 149 wersiýasyndan başlap Origin Trial (Synag) tapgyryndadyr we ýerli barlaglar üçin chrome://flags/#enable-webmcp-testing sahypasyndan işe girizilip bilner. Angular framework hem eýýäm WebMCP üçin ilkinji tejribe goldawlaryny berip başlady.
PageSpeed Insights içine bu AI barlaglarynyň goşulmagy, ýerli we halkara kompaniýalaryň geljekde emeli aň gözleglerinde (AI Overviews, Gemini Search) öňe saýlanmagy üçin häzirden tehnologik taýýarlyk görmelidigini görkezýär. Eger sahypaňyzda llms.txt faýly ýok bolsa, Google siz barada “Missing llms.txt file – Your site is not optimized for AI agents” diýen duýduryşy berip biler. Internet dünýäsiniň täze eýýamynda sahypanyň adaty adamlar tarapyndan basylma (basma) sany däl, eýsem emeli aň tarapyndan näderejede “okalma durnuklylygy” has wajyp bolar.
 ulgamyna WebMCP we llms.txt emeli aň barlaglaryny goşdy. Gorogly.com bu täze eýýamda.){kind=link}