2025-nji ýylda himiýa boýunça Nobel baýragynyň eýeleri yglan edildi!

Fiziologiýa ýa-da lukmançylyk boýunça 2025-nji ýyldaky Nobel baýragy immunitet ulgamynyň öz bedenimize hüjüm etmeginiň öňüni alýan “garawul öýjüklerini” açan üç alyma berildi. Bu açyş, awtoimmun kesellerinden başlap, rak keselini bejermek ýaly ugurlarda düýbüni tutdy.

Baýragyň aňyrsyndaky ylym: Immun ulgamynyň goragçylary

Her gün bedenimiz müňlerçe dürli mikroblara garşy göreşmek üçin ajaýyp dürli gorag öýjüklerini öndürýär. Şeýle-de bolsa, bu çylşyrymly ulgam dosty duşmandan tapawutlandyrmalydyr we öz sagdyn dokumalarymyza zyýan ýetirmez. 2025-nji ýyldaky Nobel baýragynyň eýeleri bu wajyp deňagramlylygyň timus beziniň daşynda hereket edýän “periferiýa immun çydamlylygy” atly mehanizm bilen saklanýandygyny anykladylar.

Medisinada we geljekdäki umytlarda açyşyň beýany

Bu düýpli açyşlar, täze bejergileriň ýoluny açyp, immunitetiň işleýşine düşünişimizi düýpgöter üýtgetdi.

Awtoimmun keselleri we organ transplantasiýasy: Alymlar 1-nji görnüşli süýji keseli, revmatoid artrit we köp skleroz ýaly keselleri bejermek üçin Treg öýjükleriniň sanyny köpeltmek ýa-da işini ýokarlandyrmak üçin bejergileriň üstünde işleýärler. Şuňa meňzeş çemeleşme, organ transplantasiýasyndan soň ret etmek howpuny azaltmak barada wada berýär.

Rak immunoterapiýasy: Ösümlikler immun ulgamynyň olara hüjüm etmeginiň öňüni almak üçin Tregleri toplap biler. Häzirki wagtda Tregsiň bu rak keseliniň “galkanyndan” geçmegini maksat edinýän 600-den gowrak kliniki synag bar.

Bu üç alymyň tutanýerli tagallalary bedenimizdäki bu çylşyrymly we näzik deňagramlylygy açmak bilen häzirki zaman lukmançylygynyň çäklerini öňe sürdi. Olaryň hekaýasy, esasy ylmy gözlegleriň ahyrky netijede adamzadyň iň möhüm saglyk meselelerine çözgüt tapyp biljekdigini görkezýän täsirli görkeziji.