Badam, Rosaceae maşgalasyna degişli owadan gül agajydyr. Ýazyň başynda agaçda peýda bolan ýumşak gülgüne güller ýapon sakurasyna meňzeýär. Emma owadanlygyna garamazdan, badam ajaýyp tagamy we bahasyna ýetip bolmajak saglyk peýdalaryny birleşdirýän hozlaryň kömegi bilen meşhurlyk gazandy.
Badamyň 2 görnüşi bar: süýji (iýmit üçin ulanylýar) we ajy (dermanlyk melhemleri taýýarlamak üçin material bolup hyzmat edýär).
Himiki düzümi
Badamyň beden üçin gymmatly aýratynlyklary, düzümi bilen kesgitlenýär. Onda witaminler (A, C, E, B topar), antioksidantlar, mineral elementler (kalsiniň düzümindäki beýleki hozlaryň ähli görnüşlerinden ýokarydyr), doýmadyk ýaglar, linol kislotasy, Omega-6 ýag kislotalary, beloklar we kletçatka bar. Badam belogy ýokary iýmitlik gymmatyna eýe bolup, wegetarianlara belok ätiýaçlyklaryny doldurmak maslahat berilýär.
100 gram önümde gündelik kadadaky marganes, B2 witamininiň 80%-i we demir kadasynyň ýarysy bar.
Badamyň adam bedeni üçin peýdalary
Peýdaly häsiýetleri bilen süýji badam bedene dürli täsir edýär:
- immunitet ulgamyny güýçlendirýär;
- holesterinleri eredýär we aterosklerozyň ösmeginiň öňüni alýar;
- ukusyzlygy aýyrýar;
- aşgazandaky kislotanyň derejesini kadalaşdyrýar we kadalaşdyrýar;
- aşgazan agyrysyny aýyrýar, rahatsyzlygy aýyrýar;
- içege peristaltikasyny güýçlendirýär;
- ýürek urmasyny we gan basyşyny dikeldýär;
- ruhuňy göterýär;
- energiýa bilen üpjün edýär;
- beden taýdan sagdynlygy ýokarlandyrýar;
- gandaky şekeriň konsentrasiýasyny peseldýär;
- gemoglobini ýokarlandyrýar;
- zäherli maddalary aýyrýar;
- gany arassalaýar;
- nerw ulgamyny köşeşdirýär;
- bedeniň ir garramagynyň öňüni alýar;
- düwnük keseliniň öňüni almak üçin hyzmat edýär.
Ganazlyk, sowuklama, migren, depressiýa, sarsgynlar, dem alyş, ýürek-damar, nerw we iýmit siňdiriş ulgamlarynda badam adam bedeni üçin has peýdaly bolar. Glisemiki görkezijisiniň pesligi sebäpli, ony süýji keselinden ejir çekýän adamlar iýip bilerler.
Badam dänelerini mekdep okuwçylarynyň we talyplaryň, şeýle hem intellektual iş bilen meşgullanýan adamlaryň iýmitine girizmek maslahat berilýär. Beýniniň işjeňligini ýokarlandyrýar, ýatkeşligi gowulandyrýarlar we konsentrasiýany ýokarlandyrýarlar.
Agageldi Bakeýew,
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň Weterinar lukmançylygy fakultetiniň Weterinar lukmançylygy hünäriniň 2-nji ýyl talyby
