Soňky ýyllarda dünýäde ekologiýa meseleleri has-da güýçlenip, daşky gurşawy goramak bütin adamzat üçin möhüm meseleleriň birine öwrüldi. Tebigatyň durnuklylygyny saklamak, tebigy serişdeleri ýerlikli ulanmak we ykdysady ösüşi üpjün etmek maksady bilen “Ýaşyl ykdysadyýet” düşünjesi giňden öňe sürülýär.
Ýaşyl ykdysadyýet – tebigy baýlyklardan rejeli peýdalanmagy, howanyň arassalygyny saklamagy hem-de adamlaryň durmuş hilini ýokarlandyrmagy maksat edinýän ykdysady ulgamdyr.
Bu ykdysady ugruň esasy ýörelgesi tebigaty goramak bilen bir hatarda peýda öndürmekdir. Täzeden dikeldilýän energiýa çeşmeleri — ýagny gün, ýel, suw energiýasy hem-de organiki taýdan alnan energiýa häzirki wagtda dünýäde giňden ulanylýar. Olar atmosferany hapalamaýar we uzak möhletde tygşytly hasaplanýar. Tebigy serişdeleri rejeli ulanmak, ýerden we suwdan ýerlikli peýdalanmak hem ýaşyl ykdysadyýetiň möhüm ugurlarynyň biridir. Şeýle-de zyňyndylary azaltmak, ulanylan gaplary we materiallary gaýtadan işlemek ekologiýa durnuklylygyny üpjün edýär.
Ýaşyl ykdysadyýet diňe tebigat üçin däl, ykdysadyýet üçin hem peýdalydyr. Arassa önümçiligiň ulanylmagy adamlaryň saglygyna oňyn täsir edýär, energiýa tygşytlylygy çykdajylary azaldýar, täze ekologiýa hyzmatlary we tehnologiýalar bolsa täze iş orunlaryny döredýär. Şeýlelikde, ýaşyl ykdysadyýet durnukly ösüşi üpjün edýän möhüm ýol hökmünde öňe çykýar.
Türkmenistanda hem bu ugur boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar. Ýurdumyzda gün we ýel energiýasyny ulanmak boýunça taslamalar kem-kemden giňeldilýär, ýerleriň we ekinleriň goragyny üpjün edýän suw tygşytlaýjy tehnologiýalar ornaşdyrylýar. Oba ýerlerinde we şäherlerde agaçlandyryş işleri, ýaşyl zolaklaryň döredilmegi ekologiýanyň gowulanmagyna ýardam edýär. Şeýle hem ulanylan materiallary tertipleýin ýygnamak we gaýtadan ulanmak boýunça başlangyç işler durmuşa geçirilýär.
Umuman aýdanyňda, ýaşyl ykdysadyýet häzirki zaman ösüşiniň iň wajyp ugrudyr. Tebigaty goramak, onuň durnuklylygyny üpjün etmek we şol bir wagtyň özünde ykdysady ösüşi dowam etdirmek biziň borjumyzdyr. Bu ýol diňe döwlet syýasatyna däl, eýsem jemgyýetiň her bir agzalarynyň ekologiýa taýdan jogapkärli bolmagyna hem baglydyr. Ýaşyl ykdysadyýet — geljegiň arassa, sagdyn we durnukly binýadydyr.
Omarowa Mähri,
Türkmen oba hojalyk institutynyň Agronomçylyk fakultetiniň Ýyladyşhana hojalygy hünäriniň 3-nji ýyl talyby
