Türkmenistanyň tebigaty özüniň baýlygy we syrlylygy bilen haýran galdyrmagyny dowam edýär. Ýakynda Köpetdag döwlet tebigy goraghanasynyň Ruhabat meýdançasynda geçirilen ylmy gözegçilik işleri, ekologlar we tebigaty goraýjylar üçin hakyky “Täze ýyl sowgady” boldy. 2025-nji ýylyň ahyrynda gar örtüginiň emele gelmegi bilen geçirilen barlaglar netijesinde, ýitip gitmek howpy abanýan we örän seýrek duş gelýän Manul pişigi (Pallas’s cat) ýüze çykaryldy.
Dag ýanbaşlaryndaky ýaşaýyş
Goraghananyň “Keçun”, “Asylma”, “Pöwrüze” we “Babazaw” ýaly meýdançalaryny öz içine alýan çäklerinde (26 784 gektar), diňe bir ösümlik dünýäsiniň 389 görnüşi däl, eýsem haýwanat dünýäsiniň seýrek wekilleri hem mesgen tutýar. Ekspedisiýa döwründe, Dogryderäniň ugrunda Manul pişigine gabat gelinmegi, bu görnüşiň geljekde öwrenilmegi üçin uly ähmiýete eýedir. Ýatladyp geçsek, Manul — Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (2024), şeýle hem Halkara Tebigaty Goramak Bileleşiginiň (IUCN) Gyzyl sanawyna girizilen ýabany pişikleriň bir görnüşidir.
Alajagaplaňdan aýraklara çenli
Gözegçilik işleri diňe Manul bilen çäklenmedi. Garyň ýüzündäki yzlar tebigatyň janlydygyny subut etdi:
Alajagaplaň (Leopard): Deňiz derejesinden 1500 metr belentlikde bu ýyrtyjynyň yzlary anyklandy.
Aýrak we Umgalar: Derä tarap barylýan ýolda, bary-ýogy 3,5 km aralykda 78 sany aýrak we 40-dan gowrak umga (dag geçisi) sürüleri hasaba alyndy.
Guşlar: Derede käkilikleriň köplügi bilen bir hatarda, Gyzyl kitaba girizilen Sakgally garaguş hem gözegçilere duş geldi.
Bu maglumatlar, Köpetdagyň biodürlüliginiň gorap saklanmagynda goraghananyň nähili uly rol oýnaýandygyny ýene bir gezek tassyklaýar.




