Pisse agajy (Pistacia vera) Gündogar we Merkezi Aziýanyň sähralaryndan gelip çykan, ykdysady taýdan örän ähmiýetli bolan bir ösümlikdir. Ol “ýaşyl altyn” hökmünde tanalyp, guraklyga we gyzgyn howa şertlerine çydamlylygy bilen tapawutlanýar. Pisse diňe bir tagamly iýmit önümi bolman, eýsem, ýokary bahasyna görä dünýä bazarynda uly isleg bildirilýän eksport önümidir.
Pisse agajy uzak ömürli bolup, dogry ideg edilende bir agaç 100 ýyldan gowrak wagt hasyl berip bilýär.
Onuň esasy ykdysady ähmiýetleri: Pisse dünýä bazarynda, beýleki hoz önümlerine görä, has ýokary bahalanýar.
Guraklyga Çydamlylyk: Suw serişdeleri az bolan ýerlerde peýdaly ekin hökmünde ösdürilip ýetişdirilýär.
Howa Şertleri: Pisse agajy güýçli sowukdan (gyzylgül döwründe) we ýokary gyzgynlykdan gorkmaýar, emma oňa gowy hasyl üçin gysga, sowuk gyş we uzyn, gyzgyn hem-de gurak tomus gerek. Gülüniň tozanlanmagy üçin howanyň gurak bolmagy zerurdyr.
Toprak: Ol esasan ýeňil we gaty toprak, şeýle-de çäge garyndyly ýa-da daşly topraklary gowy görýär. Topragyň duzlylygyna we hekli (kalsiýli) bolmagyna çydamlydyr. Esasy talap — topragyň çuňlugy gowy bolmaly we suw saklamaýan bolmaly. Topragyň pH derejesi 7.0-dan 8.0 aralygynda bolmagy makul hasaplanýar.
Suwaryş: Pisse guraklyga çydamly bolsa-da, ýaş döwründe we hasyl berýän döwründe yzygiderli suwarmak hasyllylygy ýokarlandyrýar.
Iýmitlendirme: Pisse, esasan, Fosfor (P) we Kaliý (K) elementlerine ýokary talap bildirýär. Azot (N) miwäniň sanyny we agajyň güýçli ösmegini üpjün edýär. Her ýyl, hasyl ýygnanylandan soň, topragy barlamanyň netijelerine esaslanyp, iýmitlendirme çäreleri geçirilmelidir.
Pisse agajynyň ösdürilip ýetişdirilişi uly zähmeti we ünsi talap edýän, ýöne ykdysady taýdan ýokary hasyl berýär. Topragy we howany dogry saýlamak, ýabany agaja gowy sortlary oturtmak, hem-de yzygiderli suwaryş, iýmitlendirme we gorag çäreleri geçirmek, ýokary hilli we köp hasyl almagyň esasy şertleridir. Dünýäde pisse hasylyna bolan islegiň artmagy, bu agajyň geljekde hem iň gymmatly we girdejili ekinleriň biri bolmagyny üpjün eder.
Gylyjowa Maýa
Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby




