Raffleziýa – Dünýäniň iň uly güli ömrüniň köp bölegini gizlinlikde geçirýän ösümlik emele getirýär. Çünki Arnoldyň raffleziýasy ýokançgülliler maşgalasyna degişlidir. Ol gülleýiş döwrüniň dowamynda ýylda bir gezek özüni tanadýar. Onuň arealy Indoneziýanyň, Filippin adalarynyň, Taýlandyň, Malakka ýarymadalarynyň, Kalimantan adalarynyň, Ýawa we Sumatranyň çäklerini eýeleýär. Çeşmelere görä, bu äpet gül 1818-nji ýylda Sumatra adasynda britan gözlegçisi Stemford Rafflez tarapyndan ýüze çykaryldy. Ösümligi ilki gören ýerli gözegçi, doktor we tebigatçy Jozef Arnoldyň kömekçisidi. Şonuň üçin hem, bu gül Arnoldyň raffleziýasy adyny aldy. Tapylan gülüniň diametri 1 metr, agramy 7 kg bolupdyr. Onuň agramy 8-10 kg, diametri 60-100 sm aralygynda hem bolup bilýär. Gül müňlerçe tozanlandyrýan uçujy mör-möjekleri özüne çekiji çüýrän etiň ysyny ýaýradýar. Tozanlanandan soň, çigitli kädä meňzeş miwäni emele getirýär. Raffleziýanyň kerpiç gyzyl reňkli güli bolup, onuň baldagy we ýapraklary, ýagny fotosintezi amala aşyrýan esasy synalary bolmaýar. Şeýlelikde olar Üzümler maşgalasynyň lýanlarynda mugthorluk edip ýaşaýarlar.
Döwlet HALLYÝEW,
Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby.
