Türkmenistanyň gündogar künjeginde, Lebap welaýatynyň çäginde ýerleşýän Köýtendag, diňe bir ýurdumyzyň iň beýik nokady bolmak bilen çäklenmeýär. Bu sebit, millionlarça ýyllyk taryhy, täsin gowaklary we dermanlyk ösümliklere baý “tebigy dermanhanasy” bilen hakyky açyk asman astyndaky muzeýdir.
Dinozawrlaryň yzlary: Taryha syýahat
Köýtendagyň iň meşhur ýerlerinden biri, şüphesiz, Hojapil obasynyň golaýyndaky “Dinozawrlaryň Platosydyr”. Bu ýerde ýerleşýän 2,500-den gowrak daşa öwrülen aýak yzlary, 150 million ýyl ozal bu toprakda ägirt uly jandarlaryň (megalozawrlaryň) ýaşandygyny subut edýär. Bu, dünýädäki iň uly dinozawr yzlarynyň saklanyp galan ýerlerinden biridir.
Ýerasty dünýäniň syrlary: Karlyk Gowaklary
Daglaryň jümmüşinde ýerleşýän “Garlyk”, “Kap-Kutan” we “Daşýürek” ýaly gowaklar, speleologlary (gowak öwrenijileri) haýran galdyrýan gözellige eýe. Gowaklaryň içindäki stalaktitler we stalagmitler, müňlerçe ýylyň dowamynda tebigatyň döreden sungat eserleridir. Bu ýerasty dünýä, henizem doly öwrenilmedik syrlary özünde saklaýar.
Tebigy dermanhana: Köýtendagyň ösümlik dünýäsi
Ýakynda Türkmenistanyň döwlet metbugatynda (turkmenistaninfo.gov.tm) çap edilen maglumatlara görä, Köýtendag hakyky “Tebigy Dermanhanadyr”. Alymlaryň geçiren barlaglary netijesinde, bu daglyk sebitde 900-den gowrak ösümlik görnüşiniň bardygy anyklandy.
- Şypaly ösümlikler: Barlaglar, bu ýerde ösýän keýikotunyň, çomujyň we beýleki dermanlyk ösümlikleriň, farmasewtika senagatynda gymmatly çig mal bolup hyzmat edýändigini görkezýär. Bu ösümlikler ýerli ilat tarapyndan asyrlar boýy dürli keselleri bejermekde ulanylyp gelinýär.
Gaýnar baba we Kyrk gyz
Köýtendag diňe bir ylmy däl, eýsem rowaýatlaryň hem mekanydyr. “Gaýnar Baba” çeşmesi özüniň kükürtli suwy bilen şypa berýän bolsa, “Kyrk Gyz” gowagy baradaky rowaýatlar syýahatçylaryň ünsüni çekýär.
Köýtendag – bu diňe bir dag däl, eýsem Türkmenistanyň tebigy we taryhy mirasynyň aýrylmaz bölegidir. Onuň “Tebigy Dermanhanasyndan” peýdalanmak we “Dinozawrlaryň aýak yzlary” gorap saklamak, geljekki nesiller üçin uly jogapkärçilikdir.
