Adamzadyň kosmos serhetlerindäki iň uly arzuwy ýene-de hakykylyga öwrülýär. NASA-nyň Artemis 2 missiýasy, 2026-njy ýylyň 1-nji apreli, çarşenbe güni Floridadaky Kennedi kosmos merkezinden üstünlikli uçuryldy. Takmynan 54 ýyllyk arakesmeden soňra, dört sany astronawt ynsanly Aý missiýasy üçin ýola çykdy.
Artemis 2 missiýasy we aýa tarap taryhy ýolagçylyk
Orion kapsulasynyň içinde Ýerden aýrylan astronawtlar, ilki bilen Ýer şarymyzyň orbitasynda aýlanarlar. Soňra Aýa tarap ugrukdyrýan möhüm manýowry amala aşyryp, ýolagçylygyny dowam etdirerler.
Bu dört astronawt Aýyň üstüne gonmazlar, emma kosmosda geçirejek 10 günleriniň dowamynda Aýyň arka tarapyndan aýlanyp, Ýere gaýdyp gelmek üçin aýlawly (elliptik) ugry yzarlarlar. Artemis 2-niň esasy maksady: Orion kosmos gämisindäki ähli ulgamlary synamak we bu kapsulanyň geljekki uzyn möhletli ynsanly missiýalary doly goldap biljekdigine göz ýetirmekdir. NASA, gäminiň we ulgamlaryň gijikdirmelere nähili çydaýandygyny öwrenmek üçin bu sapar gäminiň Ýere gaýdyp geliş wagtyny öňkilerden has uzyn, ýagny dört gün diýip belledi.
Taryhy öwrülişik: Apollodan Artemise we aýal astronawtlar
Aýa ilkinji gezek 1969-njy ýylyň 20-nji iýulynda Apollo gämisi bilen inilipdi. 1969-1972-nji ýyllar aralygynda 12 sany erkek astronawt Aýyň üstünde ýöredi. Emma häzirki Artemis maksatnamasynyň düýp maksady düýbünden başga: Aýda yzygiderli ýaşalyp bilinjek ynsanly we robotik bir baza gurmak.
Artemis maksatnamasynyň ýüreginde 98 metr beýikligindäki Eýfel diňinden hem uly bolan “Space Launch System” (SLS) mega roketasy we täze Orion kapsulasy ýerleşýär. Şeýle hem bu taryhy missiýada ýene bir ilkinji waka bolup geçýär: Aýa uçýan toparyň düzüminde ilkinji gezek aýal astronawt hem bar.
Geljekki meýilnamalar: artemis 3, 4 we marsa tarap ädimler
Bu uçuş ýeke-täk däl, eýsem ýyllar boýy dowam etjek toplumlaýyn taslamanyň ikinji ädimidir. NASA-nyň meýilnamasyna görä:
2027-nji ýylda Artemis 3: Ýer orbitasynda Orion kapsulasynyň aýa gonuş enjamy bilen birikmek (kenetlenme) ukyby synagdan geçiriler.
2028-nji ýylda Artemis 4: Aýyň günorta polýusyna ýakyn bir zolaga astronawtlaryň gonmagy we geljekki bazanyň düýbüniň tutulmagy meýilleşdirilýär.
Bu taslamalaryň hemmesi has uly we ahyrky bir maksada gulluk edýär: 2030-njy ýa-da 2040-njy ýyllarda gyzyl planeta, ýagny Marsa adamlary ibermek üçin zerur bolan maglumatlary we tejribeleri Aýyň üstünde toplamak!
