2012-nji ýylyň maý aýynda amala aşyrylan SpaceX Dragon missiýasy häzirki zaman kosmos taryhynyň iň möhüm wakalarynyň biri hökmünde kabul edilýär. ABŞ-nyň hususy kosmos kompaniýasy SpaceX tarapyndan ýerine ýetirilen bu missiýa, ilkinji gezek täjirçilik maksatly kosmos gämisiniň Halkara Kosmos Stansiýasyna (MSS) üstünlikli ýetip, oňa sepleşmegini üpjün etdi.
Bu üstünlik diňe bir tehniki ýeňiş bolman, eýsem kosmos pudagyndaky köp ýyllap dowam eden döwlet agalygynyň kem-kemden hususy kompaniýalar bilen paýlaşylmagynyň başlangyjy boldy. Hünärmenleriň pikiriçe, Dragon missiýasy häzirki wagtda milliardlarça dollarlyk täjirçilik kosmos bazarynyň emele gelmeginde möhüm rol oýnady.
Dragon missiýasy nähili amala aşyryldy?
Missiýa NASA-nyň Täjirçilik Orbitallary Daşamak Hyzmatlary (COTS) maksatnamasynyň çäklerinde ýerine ýetirildi. SpaceX tarapyndan öndürilen Falcon 9 raketasy 2012-nji ýylyň 22-nji maýynda Dragon ýük kapsulasyny kosmosa uçurdy.
Uçurylandan soň Dragon birnäçe günläp orbital manewrlary ýerine ýetirip, Halkara Kosmos Stansiýasyna ýakynlaşdy. 2012-nji ýylyň 25-nji maýynda stansiýadaky kosmonawtlar robot manipulýatorynyň kömegi bilen kapsulany üstünlikli tutup, ony Harmony modulyna birikdirdiler.
Şeýlelikde Dragon taryhda Halkara Kosmos Stansiýasyna ýeten we oňa sepleşen ilkinji hususy kosmos gämisi boldy.
Missiýanyň üstünlikli tamamlanmagy
Dragon missiýasynyň esasy wezipesi stansiýa möhüm ýükleri eltmekden ybaratdy. Kosmos gämisi azyk önümlerini, ylmy enjamlary we dürli logistiki serişdeleri stansiýa ýetirdi.
Missiýa tamamlanandan soň, kapsula Ýere gaýtarylmagy meýilleşdirilen ylmy maglumatlar we ulanylan enjamlar bilen dolduryldy. Dragon 2012-nji ýylyň 31-nji maýynda Halkara Kosmos Stansiýasyndan aýryldy we şol günüň dowamynda Ýeriň atmosferasyna üstünlikli girip, Ýuwaş ummana gonuş etdi.
Bu üstünlik SpaceX kompaniýasynyň diňe bir kosmosa uçup bilýändigini däl, eýsem kosmosdan ygtybarly gaýdyp gelýän doly transport ulgamyny döredendigini görkezdi.
NASA bilen täze hyzmatdaşlygyň başlangyjy
Dragon missiýasynyň üstünlikli geçmegi NASA bilen SpaceX-iň arasyndaky hyzmatdaşlygy täze derejä çykardy. Şondan soň kompaniýa Halkara Kosmos Stansiýasyna onlarça ýük missiýasyny amala aşyrdy.
Aşakdaky düwmä basyp, Google Discover arkaly biziň ýörite seljerme we iň soňky täzeliklerimizi yzarlaň.
Soňky ýyllarda SpaceX Dragon platformasynyň esasynda Crew Dragon atly adam gatnadýan görnüşini hem döretdi. Häzirki wagtda bu ulgam NASA kosmonawtlaryny Halkara Kosmos Stansiýasyna eltmekde giňden ulanylýar.
Dragon missiýasynyň mirasy
Dragon missiýasynyň üstünlikli tamamlanmagyna 14 ýyl dolandygyna garamazdan, onuň kosmos pudagyna ýetiren täsiri häzirki wagtda hem dowam edýär. Aý maksatnamalary, Mars boýunça uzak möhletli taslamalar we hususy kosmos stansiýalary ýaly köp sanly başlangyçlar täjirçilik kosmos ulgamynyň ösüşine daýanýar.
Hünärmenleriň bellemegine görä, 2012-nji ýylda amala aşyrylan bu taryhy uçuş diňe bir SpaceX üçin däl, eýsem bütin dünýä kosmos senagaty üçin täze eýýamyň başlangyjy boldy. Dragon missiýasy häzirki wagtda hem hususy kompaniýalaryň kosmos barlaglarynda we transportynda nähili möhüm orun eýeleýändiginiň iň aýdyň mysallarynyň biri hasaplanýar.
