Kompýuterler — ulanyjydan alýan maglumatlary bilen arifmetiki we logiki amallary ýerine ýetirip bilýän, bu amallaryň netijelerini ýadynda saklap we islän wagtyňyz bu maglumata girip bilýän elektron maşynlardyr.
- Dünýädäki iň agyr kompýuter 1980-nji ýylda IBM tarapyndan işlenip düzüldi. Onuň agramy özi bilen gelen we agramy takmynan, 59 kg töweregi bolan diskowody hasaplamazdan 48 kg.
- 1956-njy ýylda 5 MB ýady bolan dünýäde ilkinji çeýe disk döredildi. Döwrebap ülňüler boýunça bu ýat käwagt bir surat üçin ýeterlik däl, ýöne soň üstünlik boldy. Şeýle çeýe diskiň ölçegleri: ini – 1,5 m, beýikligi – 1,7 m, galyňlygy – 0,74 m.
- Az salymdan, 1980-nji ýylda ilkinji 1 GB çeýe disk döredildi. Onuň agramy 250 kg-dan gowrakdy we bahasy 40 müň ABŞ dollaryna barabardy.
- Iň gadymy kompýuter, dünýäde ilkinji bolup, 1945-nji ýylda Amerikada döredildi. Häzirki düşünişimizde hatda kompýuter hem däldi – häzirki zaman diline terjime edilse, kalkulýatordy. Muňa garamazdan, ilkinji hasaplaýyş enjamydy we agramy 30 tonnadan gowrakdy.
- Kompýuter syçanjygynyň döredilmegi 1964-nji ýyldan başlaýar. El bilen ýasalan agaç guty görnüşindedi. Içinde iki tigir we düwme bardy.
- Häzirki wagtda dünýädäki iň “güýçli kompýuter” adamyň beýnisidir. Sekuntda 38 trillion amal “ýerine ýetirmäge” ukyply we ortaça “ýat kuwwaty” 3581 inch. Bar bolan kompýuterleriň hiç birini adam beýnisiniň parametrleri bilen deňeşdirip bolmaýar. Şeýle-de bolsa, adamlar entek öz mümkinçiliklerinden peýdalanyp bilmeýärler.
- Ilkinji kompýuter wirusynyň döredilen senesi 1986-njy ýylyň awgusty hasaplanýar. Awtorlyk hukuklaryny goraýan we programma üpjünçiliginiň pirat nusgalaryny bir çeşmeden göçürip almagyň öňüni alýan skriptdi. Şeýle-de bolsa, skript gözegçilikden çykyp, ulanyjylara “zyýan berip” başlady.
- Häzirki wagtda, ortaça hasaplamalara görä, günde takmynan 5 müň dürli wirus çykýar.
- “Kompýuter” sözi latyn dilinden gelip çykyp, “hasaplamak” diýen manyny berýär.
- Islendik kompýuter aslynda görünişi ýaly akylly däl. Mysal üçin, bilýän haýsydyr bir programmirleme diline düşünenok. Kompýuter üçin islendik dilde islendik programma, diňe 1 we 0 bolan ikilik ulgamynyň iň ýönekeý “maşyn” dilinde düzülýär.
- Dünýädäki ähli kompýuterleriň takmynan 20% -i Hytaýyň Lenovo kompaniýasy tarapyndan öndürilýär. Bu kompaniýa 1984-nji ýyldan bäri işleýär. Ol häzirki wagtda iň uly kompýuter öndürijisidir.
- Häzirki zaman “QWERTY” klawiatura düzülişi, dünýädäki ähli kompýuterleriň 98.1% -de ulanylýar. Bu düzüliş 1868-nji ýylda ýazuw maşynlary üçin oýlanyp tapyldy.
- Döwrebap birine meňzeş ilkinji şahsy noutbuk 1982-nji ýylda döredildi.
- Windows-y esaslandyryjy Bill Geýts aslynda Stiw Jobsuň “Apple” kompaniýasynda işleýärdi. 1985-nji ýylda häzirki wagtda iň meşhur operasiýa ulgamy bolan ilkinji Windows-y döretdi. Ikinji meşhur “MacOS”. Bilelikdäki dünýädäki bazaryň 96%-ine bilelikde gözegçilik edýärler.
- Filmdäki ilkinji kompýuter grafikasy “Ýyldyz söweşleri 2” filminde ulanyldy.
Görşüňiz ýaly, kompýuterler hakda gyzykly maglumatlar käbir ýagdaýlarda öz-özünden, käbirlerinde bolsa döwrüň tehniki mümkinçilikleri sebäpli ýüze çykýar. Şonuň üçin nesillerimiziň häzirki zaman kompýuterlerimiziň mümkinçiliklerine haýran galjakdygyny arkaýyn çaklap bileris.
Jemal Taşowa,
Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby
