Her bir internete birikdirilen enjamyň şahsyýeti bar: MAC salgysy. Tor dünýäsinde bu salgy enjamlaryň arasynda maglumatlary geçirmekde möhüm rol oýnaýar. Bu gollanmada MAC salgysynyň nämedigini, IP adresinden nähili tapawutlanýandygyny, howpsuzlyk töwekgelçiligini we gizlinlik aladalaryny okarys.
MAC salgysyny nädip kesgitlemeli?
MAC salgysy adalgasyndaky MAC sözüniň manysy “Media Access Control” diýmekdir. Bu salgy, häzirki enjamdan başga enjamlara birigip bilýän her bir enjam üçin özboluşly termindir. Gysgaça aýdylanda, bu salgy her enjamda tapylan enjam salgysy ýa-da fiziki salgy hökmünde kesgitlenip bilner. MAC salgylarynyň we IP adresleriniň köplenç biri-biri bilen çalşylýandygyny bellemek gerek. Esasy tapawutlandyryjy aýratynlygy, MAC salgysynyň üýtgemezligi we üýtgeşik bolmagy, IP adresi bolsa üýtgäp biler. MAC ýerli toruň içindäki enjamlary kesgitleýän öndüriji tarapyndan tor interfeýs kartlaryna (NIC) berlen fiziki salgylardyr.
MAC salgysy we IP salgysy: Esasy tapawutlary
| Aýratynlyk | MAC salgysy | IP salgysy |
|---|---|---|
| Gatlak (OSI modeli) | Maglumat geçiriş gatlagy (Layer 2) | Tor gatlagy (Layer 3) |
| Bellemek usuly | Öndüriji tarapyndan enjamlara ornaşdyrylýar; käwagt programma üpjünçiligi bilen çalşylýar | Dinamiki ýa-da statik; ISP ýa-da dinamiki protokollar tarapyndan bellenilýär |
| Toruň içinde işleýşi | Networkerli ulgamyň içindäki enjamlary kesgitlemek üçin ulanylýar; wyklýuçateller we marşrutizatorlar tarapyndan ulanylýar. | Maglumatlary internetde ýa-da uly torlarda ugrukdyrmak üçin ulanylýar |
| Üýtgeýşi | Adatça düzedilýär, ýöne käbir ulgamlarda üýtgedip bolýar. | Tor üýtgedilende, täzeden birikdirilende ýa-da DHCP täzelenende üýtgäp biler. |
MAC salgysynyň formaty: Öndüriji kodlary we enjam belgisi

MAC salgysy, adatça, 48 bitli san bolup, jemi 6 baýt (hersi 8 bit) bolýar. Bu diňe öndürijini we enjamy kesgitlemek üçin döredilen sanlaryň köpçülikleýin utgaşmasydyr. 48 bit bilen teoretiki taýdan 2 ^ 48 ýa-da 281,474,976,710,656 dürli MAC salgylary bolup biler, bu bolsa takmynan 281 trillion diýmekdir.
Salgy iki esasy bölekden ybarat:
- Ilkinji 24 bit ýa-da ilkinji üç baýt OUI (Organizationally Unique Identifier) diýilýär we enjamyň öndürijisini ýa-da satyjysyny kesgitleýär.
- Galan 24 bit, soňky üç baýt, öndüriji tarapyndan şol OUI blokundaky her enjamy kesgitlemek üçin ulanylýar; her enjam bu bölegi bilen üýtgeşikdir.
MAC salgysyny ulanmagyň ugurlary
- Yerli tor marşruty (wyklýuçateller): Wyklýuçateller torda MAC salgylaryny öwrenýärler we haýsy enjamyň haýsy porta birikdirilendigini bilýärler; maglumat paketlerini barmaly ýerine gönükdirýärler.
- Enjamy kesgitlemek we dolandyrmak: Tor dolandyryjylary MAC salgylaryny ulanyp haýsy enjamyň tora birikdirilendigini we haýsy portlaryň işjeňdigini yzarlaýarlar.
- Howpsuzlyk çäreleri: MAC süzgüç (diňe öňünden tassyklanan MAC salgylaryna girmäge mümkinçilik berýän) we enjamyň şahsyýetini barlaýan ýerli dolandyryjylar ýaly usullar ulanylýar.
- Gizlinligi goramak we gizlinlik: Käbir enjamlar köpçülikleýin Wi-Fi ýerlerinde enjamlary yzarlamagy kynlaşdyrmak üçin MAC salgysyny “randomizasiýa” ulanýarlar.
MAC salgysy ýerli ulgamyň içindäki enjamlary kesgitleýär; IP adreslerinden tapawutlylykda, apparat esasly we kesgitlenen hasaplanýar. Tor howpsuzlygy we enjamy dolandyrmak üçin örän möhümdir. Şeýle-de bolsa, gizlinlik töwekgelçiligi sebäpli dolandyryjylar dogry ulanyş syýasatlaryndan, operasiýa ulgamynyň sazlamalaryndan we howpsuzlyk aýratynlyklaryndan habarly bolmalydyrlar.



