NPU näme? Emeli aň üçin niýetlenen prosessorlar

Kompýuter we telefon satyn alanyňyzda indi diňe CPU ýa-da GPU däl, eýsem NPU hem möhüm. Eýsem, NPU näme we ol enjamlarymyzy nähili çaltlaşdyrýar? Emeli aňyň täze güýji barada giňişleýin düşündiriş.

​Kompýuter tehnologiýasynda täze bir döwür başlady. Öňler diňe CPU (Merkezi Prosessor) we GPU (Grafiki Prosessor) barada gürleşýärdik. Emma indi sahna täze bir oýunçy çykdy: NPU.

​Microsoft-yň “Copilot+ PC” taslamasyndan Apple-iň “Apple Intelligence” ulgamyna çenli hemme ýerde NPU-lar baş orunda. Gel, bu tehnologiýanyň nämedigine we näme üçin beýle möhümdigine göz aýlalyň.

​NPU (Neural Processing Unit) näme?

​NPU, iňlisçe “Neural Processing Unit” sözleriniň gysgaltmasy bolup, türkmen dilinde “Neýron Işleýiş Blogy” diýmekdir.

​Bu prosessor, adaty kompýuter işleri üçin däl, ýörite Emeli Aň (AI) we Maşyn Öwreniş (Machine Learning) hasaplamalaryny ýerine ýetirmek üçin döredildi.

​Adamyň beynisiniň işlemegine meňzeş gurluşy bolan NPU-lar, uly maglumatlary (Big Data) beýleki prosessorlara garanyňda has çalt we az energiýa sarp edip işleýär.

​CPU, GPU we NPU: Tapawudy Näme?

​Bu üç prosessoryň arasyndaky tapawudy düşünmek üçin ýönekeý bir mysal getireliň:

​CPU (Kompýuteriň Müdiri): Ähli umumy işleri dolandyrýar. Faýllary açýar, programmalary işledýär. Hemme işden biraz başy çykýar, ýöne emeli aň hasaplamalarynda haýal işläp biler.

​GPU (Suratkeş): Grafika, oýunlar we wideo montž üçin jogapkär. Paralel işlemekde güýçli, emeli aň üçin hem ulanylýar emma köp tok sarp edýär.

​NPU (Matematika alymy): Diňe emeli aňyň “matris hasaplamalaryna” gönükdirilen. Surat tanamak, sesi tekste öwürmek ýa-da ChatGPT ýaly modelleri internete baglanman işletmek üçin ýöriteleşen.

​NPU Näme üçin zerur? (Üç esasy sebäp)

​Täze telefonlarda we noutbuklarda NPU bolmagynyň ulanyja nähili peýdasy bar?

​Batareýa Ömrüni Uzaldýar: Emeli aň işlerini CPU-da etmek, batareýany çalt gutarýar. NPU bu işi az energiýa bilen edýär, şeýlelikde telefonyňyz gyzmaýar we zarýady köp saklaýar.

​Gizlinlik we Howpsuzlyk: NPU saýasynda maglumatlaryňyz (suratlaryňyz, ses ýazgylaryňyz) “Bulut” (Cloud) serwerlerine gitmän, göni enjamyň içinde işlenilýär.

​Çaltlyk (TOPS): NPU-laryň güýji TOPS (Trillions of Operations Per Second) bilen ölçelýär. Ýokary TOPS bahasy, AI işleriniň has çalt bolmagyny üpjün edýär

NPU-lar nirede ulanylýar?

​Kamerada: Surata düşeniňizde arkany bulanymak (Bokeh) ýa-da gijeki rejim.

​Terjime: Google Translate ýa-da beýleki programmalarda internet ýok wagty sesli terjime etmek.

​Oýunlarda: DLSS ýaly tehnologiýalar bilen oýnuň hilli görünmegini üpjün etmek.

​Gysgaça aýtsak, NPU diňe bir marketing termini ýa-da wagtlaýyn moda däl, eýsem kompýuter tehnologiýasynyň indiki uly ädimidir. 2026-njy ýylda täze telefon ýa-da noutbuk satyn alanyňyzda, diňe prosessoryň tizligine (GHz) däl, eýsem onuň içindäki NPU-nyň güýjüne-de üns beriň.

​Eger şahsy maglumatlaryňyzyň gizlinligine, batareýanyň uzak saklanmagyna we emeli aňyň mümkinçiliklerinden doly peýdalanmaga ähmiýet berýän bolsaňyz, NPU-ly enjamlar (“AI PC”) sizin üçin iň dogry saýlaw bolar. Tehnologiýa dünýäsindäki täzelikleri we emeli aňyň ösüşini Gorogly.com bilen yzarlamagy dowam ediň!