Kompýuter we telefon satyn alanyňyzda indi diňe CPU ýa-da GPU däl, eýsem NPU hem möhüm. Eýsem, NPU näme we ol enjamlarymyzy nähili çaltlaşdyrýar? Emeli aňyň täze güýji barada giňişleýin düşündiriş.
Kompýuter tehnologiýasynda täze bir döwür başlady. Öňler diňe CPU (Merkezi Prosessor) we GPU (Grafiki Prosessor) barada gürleşýärdik. Emma indi sahna täze bir oýunçy çykdy: NPU.
Microsoft-yň “Copilot+ PC” taslamasyndan Apple-iň “Apple Intelligence” ulgamyna çenli hemme ýerde NPU-lar baş orunda. Gel, bu tehnologiýanyň nämedigine we näme üçin beýle möhümdigine göz aýlalyň.
NPU (Neural Processing Unit) näme?
NPU, iňlisçe “Neural Processing Unit” sözleriniň gysgaltmasy bolup, türkmen dilinde “Neýron Işleýiş Blogy” diýmekdir.
Bu prosessor, adaty kompýuter işleri üçin däl, ýörite Emeli Aň (AI) we Maşyn Öwreniş (Machine Learning) hasaplamalaryny ýerine ýetirmek üçin döredildi.
Adamyň beynisiniň işlemegine meňzeş gurluşy bolan NPU-lar, uly maglumatlary (Big Data) beýleki prosessorlara garanyňda has çalt we az energiýa sarp edip işleýär.
CPU, GPU we NPU: Tapawudy Näme?
Bu üç prosessoryň arasyndaky tapawudy düşünmek üçin ýönekeý bir mysal getireliň:
CPU (Kompýuteriň Müdiri): Ähli umumy işleri dolandyrýar. Faýllary açýar, programmalary işledýär. Hemme işden biraz başy çykýar, ýöne emeli aň hasaplamalarynda haýal işläp biler.
GPU (Suratkeş): Grafika, oýunlar we wideo montž üçin jogapkär. Paralel işlemekde güýçli, emeli aň üçin hem ulanylýar emma köp tok sarp edýär.
NPU (Matematika alymy): Diňe emeli aňyň “matris hasaplamalaryna” gönükdirilen. Surat tanamak, sesi tekste öwürmek ýa-da ChatGPT ýaly modelleri internete baglanman işletmek üçin ýöriteleşen.
NPU Näme üçin zerur? (Üç esasy sebäp)
Täze telefonlarda we noutbuklarda NPU bolmagynyň ulanyja nähili peýdasy bar?
Batareýa Ömrüni Uzaldýar: Emeli aň işlerini CPU-da etmek, batareýany çalt gutarýar. NPU bu işi az energiýa bilen edýär, şeýlelikde telefonyňyz gyzmaýar we zarýady köp saklaýar.
Gizlinlik we Howpsuzlyk: NPU saýasynda maglumatlaryňyz (suratlaryňyz, ses ýazgylaryňyz) “Bulut” (Cloud) serwerlerine gitmän, göni enjamyň içinde işlenilýär.
Çaltlyk (TOPS): NPU-laryň güýji TOPS (Trillions of Operations Per Second) bilen ölçelýär. Ýokary TOPS bahasy, AI işleriniň has çalt bolmagyny üpjün edýär
NPU-lar nirede ulanylýar?
Kamerada: Surata düşeniňizde arkany bulanymak (Bokeh) ýa-da gijeki rejim.
Terjime: Google Translate ýa-da beýleki programmalarda internet ýok wagty sesli terjime etmek.
Oýunlarda: DLSS ýaly tehnologiýalar bilen oýnuň hilli görünmegini üpjün etmek.
Gysgaça aýtsak, NPU diňe bir marketing termini ýa-da wagtlaýyn moda däl, eýsem kompýuter tehnologiýasynyň indiki uly ädimidir. 2026-njy ýylda täze telefon ýa-da noutbuk satyn alanyňyzda, diňe prosessoryň tizligine (GHz) däl, eýsem onuň içindäki NPU-nyň güýjüne-de üns beriň.
Eger şahsy maglumatlaryňyzyň gizlinligine, batareýanyň uzak saklanmagyna we emeli aňyň mümkinçiliklerinden doly peýdalanmaga ähmiýet berýän bolsaňyz, NPU-ly enjamlar (“AI PC”) sizin üçin iň dogry saýlaw bolar. Tehnologiýa dünýäsindäki täzelikleri we emeli aňyň ösüşini Gorogly.com bilen yzarlamagy dowam ediň!


