Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwri — bu diňe bir wagt kesgitlemesi däl, eýsem, ylmyň we tehnikanyň iň soňky gazananlarynyň durmuşymyzyň her bir ugruna wepaly hem-de ynamly gadamlar bilen aralaşýan beýik özgertmeler zamanasydyr. Şu günki günde milli ykdysadyýetimiziň iň gadymy we iň möhüm sütünleriniň biri bolan oba hojalyk pudagyny döwrebaplaşdyrmak, onuň önümçilik kuwwatyna sanly ulgamy ymykly ornaşdyrmak eýýäm isleg däl-de, döwrüň gutulgysyz hem-de gutly talabyna öwrüldi.
Çünkü, häzirki zaman dünýäsinde agrar pudakda diňe bir önümiň mukdaryny däl-de, eýsem, onuň hilini, içerki we daşarky bazarlardaky bäsleşige ukyplylygyny ýokarlandyrmak iň esasy wezipe bolup durýar. Bu uly maksada ýetmegiň, önümçilik çykdajylaryny iň pes derejä çenli azaltmagyň iň täsirli we synagdan geçen guraly bolsa — sanly ykdysadyýetdir.
Sanly binýat we takyk ekerançylyk: Her däne — hasapda
Ykdysady nukdaýnazardan çemeleşeniňde, sanlylaşdyrmak oba hojalygyna täze bir dem, täze bir reňk berýär. Maglumatlaryň ýeke-täk sanly binýadynyň (bazasynyň) döredilmegi, ekin meýdanlarynyň umumy ýagdaýyna, topragyň ygalyna we şorlaşma derejesine aralykdan, ýagny hemralar we sanly ölçeg enjamlary arkaly wagtynda anyk baha bermäge mümkinçilik berýär. Bu bolsa agronomlara we dolandyryjylara durnukly hem-de dogry çözgütleri gyssagly kabul etmäge kömek edýär.
Möhüm netije: Ösümlikleriň kesellerine we zyýankeşlerine garşy sanly monitoring arkaly wagtynda we anyk göreş alyp barmak hasylyň ýitgisiniň öňüni alýar. Netijede, oba hojalyk önümleriniň özüne düşýän gymmaty ep-esli peselýär, bu bolsa içerki bazarlarymyzda nyrhlaryň durnukly saklanmagyna, haryt bolçulygynyň emele gelmegine göni täsir edýär.
Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda amala aşyrylýan düýpli özgertmeler oba hojalyk önümlerini öndürijileri ykdysady taýdan höweslendirmäge gönükdirilendir. Döwletimiz tarapyndan pagtanyň, bugdaýyň we beýleki strategik önümleriň satyn alyş nyrhlarynyň yzygiderli ýokarlandyrylmagy, oba zähmetkeşiniň öz ýerine bolan söýgüsini we önümçilige bolan höwesini has-da artdyrýar.
Suw — durmuşyň gözbaşy, sanly ulgam — onuň sakasy
Häzirki wagtda tutuş dünýäde ekologiýa we suw tygşytlylygy iň wajyp meseleleriň birine öwrüldi. Ýurdumyzda «ýaşyl ykdysadyýet» we «Smart agrar» ýörelgeleriniň dabaralanmagy suw serişdelerini aýawly saklamakda hem-de damjalaýyn suwaryş ulgamlaryny giňden ornaşdyrmakda aýdyň ýüze çykýar.
Oba hojalyk ylmy-barlag institutlarynyň ylmy tejribeleri, ýerli howa şertlerine doly uýgunlaşan, gurakçylyga we kesellere çydamly, ýokary hasylly sortlary döretmäge we olary köpeltmäge ýol açýar. Bu ýerde ýaş hünärmenleriň, alymlaryň we gelejekki ykdysadyýetçileriň öňünde örän giň ylmy gözýetimler emele gelýär.
Sanly suw ölçeg ulgamlary: Suwuň sarp edilişiniň takyk hasabatyny ýöredip, her bir kub metr suwuň hasyllylyga bolan goşandyny maksimallaşdyrýar.
Agrometeologik seljermeler: Gyşyň sowuklygyny we baharyň giç gelmegini sanly ulgamyň üsti bilen öňünden seljerip, ekinleriň ekiliş möhletlerini takyk kesgitlemek hasyllylygy 10 — 15 göterim artdyrýar.
Takyk ekiji enjamlar: Tohumyň toprakda deň we gerekli çuňlukda ýerleşmegini üpjün edip, gymmat bahaly tohumlaryň sarp edilmegini 10 — 12 göterime çenli tygşytlaýar.
Şaly ekininde innowasiýa we topragyň ebedi ýaşlygy
Ylmy-barlag işleriniň çäginde, suwy has köp talap edýän şaly ekininiň mysalynda suw tygşytlaýjy innowasion usullaryň ulanylmagy däneçiligiň özüne düşýän gymmatyny düýpli peseltdi. Şalynyň ekin dolanyşygyna ylmy esasda we sanly meýilnama boýunça dogry girizilmegi topragyň melioratiw ýagdaýyny gowulandyryp, onuň şorlaşmagynyň doly öňüni alýar. Bu bolsa geljekki ýyllarda meliorasiýa we topragy bejermek üçin sarp ediljek goşmaça millionlarça manat maliýe serişdeleriniň tygşytlanmagy diýmekdir.
