Ethereum kriptowalýutasyny esaslandyryjy Witalik Buterin ulanyjy maglumatlarynyň goraglylygyna we “hasaplama özbaşdaklygyna” üns berip, gündelik ulanýan programmalaryny nähili üýtgedendigi barada X (öňki Twitter) ulgamynda maglumat berdi.
Buteriniň “Howpsuzlyk sanawy”:
- Resminamalar bilen işleşmek: Ol adaty serwisleriň ýerine dolulygyna Fileverse platformasyna geçdi. Bu platforma merkezleşdirilmedik, açyk kodly we maglumatlary şifrleýän ulgamdyr.
- Messenjer: Buterin ýazyşmak üçin esasy messenjer hökmünde Telegram-yň ýerine Signal programmasyny saýlady. Mundan başga-da, ol Simplex we Session ýaly programmalary hem ulanýar.
- Kartalar we Nawigasiýa: Google Maps-iň ýerine OpenStreetMap we Organic Maps ulanmaga başlady. Bu serwisler ýerli işleýär we ulanyjynyň ýerleşýän ýeri baradaky maglumatlary üçünji taraplara bermeýär.
- Elektron poçta: Gmail-den ýüz öwrüp, şifrlengen Proton Mail-e geçdi. Şeýle-de bolsa, ol geljekde poçtalaryň ýerine doly şifrlengen messenjerleri ulanmagy has gowy görýär.
Buterin uly dil modellerini (LLM) merkezi serwislere ibermezden, lokal (enjamyň özünde) ulanmagyň tarapdary. Onuň pikiriçe, smartfonlarda işleýän lokal modeller köpelse-de, olaryň beýleki programmalara utgaşdyrylmagynda we ulanmakda heniz kynçylyklar bar.
“Ähli maglumatlaryňyzy merkezleşdirilen üçünji tarap serwislerine ibermek düýbünden artykmaçdyr. Bizde bu amaly ep-esli azaltmaga mümkinçilik berýän gurallar bar. Biz şol gurallary kämilleşdirmeli we has işjeň ulanmaly” diýip, Buterin belledi.
Geçmişdäki sapak: Kiber hüjüm
Buteriniň howpsuzlyga beýle uly üns bermeginiň sebäpleriniň biri hem 2023-nji ýylda onuň X hasabynyň döwilmegidir. Şonda jenaýatçylar SIM-kartany çalşyrmak (SIM-swap) arkaly onuň telefon belgisini ele geçirip, hasabynyň parolyny täzelemegi başarypdylar. Şondan soň Buterin, paroly täzelemek üçin diňe telefon belgisiniň ýeterlik bolmagynyň uly howpdygyny we hasaplardan telefon belgilerini aýyrmagyň zerurdygyny nygtapdy.
