Dünýä boýunça 5G infrastrukturasy giňden ýaýraýan hem bolsa, tehnologiýa äleminiň ünsi eýýäm indiki nesil bolan 6G standartlaryna gönükdirildi. Bu ugurda köp wagtdan bäri ylmy-barlag işlerini alyp barýan Ýaponiýa, geljegiň aragatnaşyk torlarynyň binýadyny düzjek gaty möhüm üstünlige eýe boldy. Tokusima uniwersitetiniň barlagçylary, optiki mikrotarak (microcomb) tehnologiýasyndan peýdalanyp geçiren simsiz maglumat geçiriş synaglarynda, 560 GHz teragers zolagynda sekuntda 112 Gbps (gigabit) ýaly akylyňy haýran edýän maglumat geçiriş tizligine ýetdiler. Bu ösüş, 420 GHz ýygylyk derejesinden ýokary geçip, 100 Gbps çägini aşan dünýädäki ilkinji simsiz aragatnaşyk görkezijisi hökmünde hasaba alyndy we 6G infrastrukturasynyň täjirçilik taýdan durmuşa geçirilmegindäki iň uly bökdençlikleriň birini aradan aýyrdy.
Ýygylyk we tizlik çägi aşyldy
Tokusima uniwersitetiniň ýolbaşçylygyndaky barlagçylar topary, 560 GHz ýaly örän ýokary teragers ýygylyk zolagynda sekuntda 112 Gbps maglumat geçiriş tizligine ýetip, dünýä rekordyny goýdular. Adaty elektron zynjyrlarynyň ýokary ýygylykdaky netijesizlik meselesini çözmek maksady bilen işlenip düzülen fotonik mikrotarak çipi, enjamlaryň çykdajylaryny we göwrümini kiçeltmek bilen birlikde ýokary durnuklylygy hem üpjün edýär. Gazanylan bu ägirt uly tizlik, aýratyn hem baza stansiýalarynyň arasyndaky maglumat gatnawyny daşaýan mobil torlarda optiki süýümli (fiber optik) kabellere bolan garaşlylygy azaltmak mümkinçiligini döredýär.
Teragers tolkunlarynyň güýji we kynçylyklar
Häzirki 5G tehnologiýalary maglumatlary daşamak üçin millimetrlik tolkunlary hem öz içine alýan belli bir ýygylyk aralyklaryny ulanýarlar. Emma maglumat sarp edilişiniň gün-günden artmagy, alymlary 300 GHz bilen 3 THz aralygynda ýerleşýän we «Teragers (THz) zolagy» diýlip atlandyrylýan has ýokary ýygylyk zolaklaryny öwrenmäge mejbur edýär.
Aşakdaky düwmä basyp, Google Discover arkaly biziň ýörite seljerme we iň soňky täzeliklerimizi yzarlaň.
Bu zolaklar nazaryýet taýdan ägirt uly geçiriş ukybyny we has çalt maglumat aragatnaşygyny wada berýär. Ýöne iş ýüzünde bu ýokary ýygylyklara çykylanda çynlakaý durnuksyzlyklar we signal ýitgileri ýüze çykýar. Adaty elektron enjamlar 500 GHz ýaly derejelerde netijeli işläp bilmeýärler. Edil şu ýerde ýapon barlagçylarynyň oýlap tapan ulgamy işe girýär we elektron bökdençlikleri doly aradan aýryp, fotonik esasly çözgüt hödürleýär.
Optiki süýüm öndürijiliginde simsiz döwür
Professor Takeşi Ýasuiniň ýolbaşçylygyndaky barlag topary, durnukly we ýokary ýygylykly signallary öndürmek üçin optiki süýümi göni silikon nitrid esasly mikrorezonatora birikdirýär. Öndürilen «soliton mikrotarak» tehnologiýasy arkaly enjamyň fiziki göwrümi kiçelýär we iş durnuklylygy iň ýokary derejä çykýar. Barlaghanadaky simsiz geçiriş synaglarynda QPSK formatynda 84 Gbps tizlige ýetilen bolsa, has kämil 16QAM formatynda sekuntda 112 Gbps tizlige bökdençsiz ýetildi. Bu üstünlik, telekom operatorlaryna şäherara ýa-da baza stansiýalarynyň arasynda uzyn optiki süýümli kabelleri çekmek kynçylygyny ýeňilleşdirip, infrastruktura çykdajylaryny ep-esli azaldar.
