Ylym we bilim – islendik döwletiň kuwwatyny, jemgyýetiň medeni we ruhy derejesini, şeýle hem onuň dünýä giňişligindäki ornuny kesgitleýän iň esasy guraldyr. Türkmenistanda her ýylyň 12-nji iýunynda bellenilip geçilýän Ylymlar güni diňe bir ylmy işgärleriň hünär baýramy bolman, eýsem ýurdumyzyň strategik ösüş ugurlaryny, intellektual kuwwatyny we geljege tarap ynamly gadamlaryny görkezýän şanly senedir.
Taryhy gözbaşlar we nesilleriň dowamatlylygy
Türkmen halky asyrlar boýy ylma, bilime, pähim-paýhasa aýratyn sarpa goýan halkdyr. Gündogaryň beýik akyldarlary bolan Al-Horezmi, Ibn Sina, Abu Reýhan Al-Biruni, şeýle hem ylmyň we edebiýatyň kämil nusgalaryny galdyran Magtymguly Pyragy ýaly danalar ylmyň ynsan durmuşyndaky ornuny iň ýokary derejä göteripdirler. Bugünki gün bellenilýän Ylymlar güni bolsa, şol beýik taryhyň, medeni mirasynyň we ylmy mekdepleriň häzirki zaman şertlerinde mynasyp dowam etdirilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.
Häzirki zaman türkmen ylmynyň esasy ugurlary
Şu günki günde ýurdumyzda ylmy-barlag işleri diňe bir esas goýujy nazaryýetler bilen çäklenmän, eýsem önümçilige, ykdysadyýetiň döwrebaplaşdyrylmagyna we sanly ulgama geçilmegine gönükdirilendir. Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň institutlary we ýokary okuw mekdepleri tarapyndan aşakdaky ugurlarda düýpli işler alnyp barylýar:
Sanly ykdysadyýet we IT innowasiýalar: Önümçilik proseslerini awtomatlaşdyrmak, emeli aň tehnologiýalaryny ornaşdyrmak we milli programma üpjünçiliklerini döretmek.
Energetika we nebit-gaz Senagaty: Ýangyç-energetika toplumynyň netijeligini ýokarlandyrmak, uglewodorod serişdelerini çuňňur gaýtadan işlemegiň täze usullaryny oýlap tapmak we alternatiw (güneş, ýel) energiýa çeşmelerini öwrenmek.
Biotehnologiýa, medisina we farmasewtika: Ýerli dermanlyk ösümliklerden derman serişdelerini taýýarlamak, saglygy saklaýyşda innowasion usullary ulanmak hem-de ekologiýa taýdan arassa azyk önümleriniň önümçiligini ösdürmek.
Ynsanperwerlik ylymlary we medeni miras: Türkmen diliniň, edebiýatynyň, taryhynyň, maddy we maddy däl medeni mirasynyň (şol sanda milli aýdym-saz, halyçylyk we seýisçilik sungatynyň) ylmy esasda düýpli öwrenilmegi hem-de dünýä ýaýylmagy.
Ýaşlar – ylmyň geljegi
Häzirki döwürde ylym ulgamynda amala aşyrylýan özgertmeleriň iň uly bölegi ýaş nesillere gönükdirilendir. Ýurdumyzda her ýyl geçirilýän Ýaş alymlaryň arasyndaky ylmy bäsleşikler, tehnologiýa we innowasiýa merkezleriniň işi ýaşlaryň intellektual ukyplaryny ýüze çykarmaga uly ýardam edýär. Ýaşlaryň ylma gelmegi, täze tehnologik pikirlenmegiň we döwrebap dünýägaraşyň kemala gelmegine şert döredýär. Ylym jemgyýetiň hereketlendiriji güýjüdir. Innowasiýalary, täze tehnologiýalary we sanly ulgamlary önümçilige ornaşdyrmazdan ösüşi göz öňüne getirmek mümkin däldir. Türkmen ylmy dünýä derejesindäki ylmy merkezler, halkara guramalar we daşary ýurtlaryň öňdebaryjy uniwersitetleri bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýär. Bilelikdäki ylmy taslamalar, tejribe alşylmagy we halkara ylmy maslahatlar türkmen alymlarynyň dünýä ylmy jemgyýetçiligine goşulyşmagyny üpjün edýär.
12-nji iýun – Ylymlar güni diňe bir geçmişi we şu güni däl, eýsem ýurdumyzyň beýik geljegini hem dabaralandyrýan baýramdyr. Alymlarymyzyň, mugallymlarymyzyň we ýaşlaryň irginsiz zähmeti netijesinde kemala gelýän ylmy açyşlar Türkmenistanyň ykdysady garaşsyzlygyny, durmuş-ykdysady taýdan durnukly ösüşini we halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň yzygiderli ýokarlanmagyny üpjün edýän iň ygtybarly binýatdyr. Pursatdan peýdalanyp ýurdumyzyň ähli ylym işgärlerini ýetip gelen hünär baýramlary, 12-nji iýun – Ylymlar güni bilen gutlaýarys! Ylmyňyz rowaç, galamyňyz ýiti bolsun!
Döwletmyrat Sapargeldiýew,
Mary şäheriniň 7-nji sport mekdebiniň,
Agyr atletika boýunça tälimçi mugallymy.
