Türkmen halkynyň köp müňýyllyk taryhynda bedew at milli galkynyşyň, rüstemligiň we döwletliligiň ajaýyp simwolyna öwrüldi. 2026-njy ýylyň «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» diýlip yglan edilmegi, halkymyzyň öz däp-dessurlaryna bolan sarpasynyň, milli gymmatlyklarymyzyň dünýä derejesindäki dabaralanmasynyň aýdyň subutnamasydyr. Şu günki gün, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe, Türkmenistan dünýäde «bedew batly at-myradyň mekany» hökmünde tanalýar. Türkmen bedewiniň milli baýramy bolsa ýylyň-ýylyna has dabaraly bellenilip, onuň şöhraty bütin dünýä ýaň salýar.
Ahalteke bedewleri adamzat siwilizasiýasynyň iň uly genji-hazynalarynyň biridir. Gadymy Marguşyň we Parfiýanyň giňişliklerinde kemala gelen bu täsin jandarlar, «behişdi atlar» diýen ady bilen taryha girdi. Türkmen seýisleriniň müňýyllyklaryň dowamynda kemala getiren seleksiýa we terbiýeçilik mekdebi, dünýäniň atçylyk sungatyna uly täsir etdi.
Tebigy gözellik we kuwwat: Bedewiň syraty, inçeligi we çalasynlygy tebigatyň iň kämil eseridir.
Wepalylyk we ruhy baglanyşyk: Türkmen üçin at — «ganat», «dogan» we «namysdyr».
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanyň atçylyk pudagy hil taýdan täze derejä galdy. Milli Liderimiz Gahryman Arkadagymyzyň we Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary bilen, Ahalteke bedewleriniň şöhratyny dikeltmek we gorap saklamak döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi.
Häzirki wagtda ýurdumyzyň her bir welaýatynda dünýä ülňülerine laýyk gelýän atçylyk sport toplumlary hereket edýär. Bu toplumlarda:
Gen fonduny goramak: Bedewleriň asylly nesil daragtlaryny ylmy esasda dowam etdirmek.
Atly sport oýunlary: Çapyşyklar, päsgelçiliklerden böküp geçmek (konkur) we milli atly oýunlar täze öwüşgin alýar.
Halkara hyzmatdaşlyk: Halkara Ahal-teke atçylyk assosiasiýasynyň döredilmegi, türkmen bedewini dünýäniň atşynaslarynyň üns merkezine ýerleşdirdi.
Her ýylyň aprel aýynyň soňky ýekşenbesinde bellenilýän Türkmen bedewiniň milli baýramy, hakyky sungat dabarasyna öwrülýär. Baýramçylyk çäreleriniň çäklerinde geçirilýän çäreler özüniň mazmuny boýunça örän baýdyr:
Bedewleriň gözellik bäsleşigi: Bu ýaryşda bedewleriň diňe bir daşky keşbine däl, eýsem olaryň özüni alyp barşyna, asyllylygyna hem baha berilýär.
Atly gezelençler we festiwallar: Türkmenistanyň ajaýyp tebigatynyň goýnunda geçirilýän dabaralar daşary ýurtly myhmanlary haýran galdyrýar.
Ylmy maslahatlar: Ahal-teke bedewleriniň taryhy we geljegi baradaky halkara maslahatlar ylmy jemgyýetçiligi bir ýere jemleýär.
Bedew at türkmen edebiýatynyň we sungatynyň hemişelik ylham çeşmesidir. Magtymguly Pyragynyň, Mollanepesiň we beýleki nusgawy şahyrlarymyzyň şygyrlarynda bedewiň waspy iň ýokary derejede beýan edilýär. Häzirki zaman suratkeşleri, heýkeltaraşlary we sazandalary hem bedewiň keşbinde öz halkynyň erkinligini we gujur-gaýratyny görýärler.
Bedew atyň şanyna durnukly gymmatlyklar:
Altyn şaý-sepler: Türkmen bedewiniň bezegi (göwüsbentler, eýer-enjamlar) zergärçilik sungatynyň iň naýbaşy nusgalarydyr.
Milli oýunlar: «Galkynyş» at üstündäki milli oýunlar toparynyň dünýä sahnalaryndaky çykyşlary türkmen atçylyk sungatynyň dünýä derejesindäki täsirini subut edýär.
«At — myrat» diýmek, diňe bir ata eýe bolmak däl, eýsem asylly maksada, beýik geljege we rowaçlyga gowuşmak diýmekdir. 2026-njy ýylyň şygary esasynda biz öz bedewlerimiziň batly gadamlary bilen ýurdumyzyň ykdysady, medeni we syýasy ösüşlerini has-da ilerledýäris.
Türkmen bedewiniň şöhraty bütin dünýäde ebedi ýaňlanyp, parahatçylygyň, dostlugyň we ösüşiň ilçisi bolup hyzmat etsin! Goý, bedew batly Türkmenistan hemişe güllesin, parlasyn!
Batyr Gandymow,
Oguzhan etrabynyň Sport bölüminiň
sport mekdebiniň sambo boýunça tälimçi mugallymy.
