Pawerlifting: Dünýä sportynda güýjüň täze ölçegi

Pawerlifting — bu diňe bir güýç görkezmek däl, eýsem adam erkiniň, maksada okgunlylygyň we yzygiderli zähmetiň beýanydyr. Bu sportda türgen üç esasy hereket boýunça — oturyp galdyrmak (squat), ýatan ýeriňden ştanga galdyrmak (bench press) we ýerden ştanga çekip galdyrmak (deadlift) boýunça öz güýjüni görkezýär.

Häzirki döwürde pawerlifting dünýäniň köp ýurtlarynda giňden ýaýran, halkara federasiýalary tarapyndan düzgünleşdirilýän we ýokary derejeli ýaryşlary geçirilýän sport görnüşine öwrüldi. 1972-nji ýylda Halkara Pawerlifting Federasiýasynyň (IPF) döredilmegi bu sportuň halkara derejesinde ösüşinde möhüm tapgyr boldy.

Türkmenistanda hem güýç sportlaryna bolan gyzyklanma ýyllaryň dowamynda artdy. Sport ulgamynyň döwrebaplaşmagy, täze nesil türgenleriň taýýarlanmagy we halkara tejribäniň öwrenilmegi netijesinde pawerlifting hem ösüş ýoluna düşdi.

Pawerliftingiň gadymy güýç däplerinden häzirki zaman sportuna çenli ösüş ýoly

Adamzat taryhynyň ilkinji döwürlerinden bäri güýç görkezmek, agyr zatlary galdyrmak we fiziki mümkinçilikleri barlamak erkeklik hem-de gaýduwsyzlyk düşünjeleri bilen baglanyşykly bolup gelipdir. Gadymy halklarda daş galdyrmak, agyr zatlary götermek ýaly güýç synaglary dürli däp-dessurlaryň bir bölegi bolupdyr. Emma häzirki görnüşindäki pawerlifting aýratyn sport hökmünde esasan XX asyryň ortalarynda kemala gelip başlady. 1950–1960-njy ýyllarda ABŞ-da we Beýik Britaniýada dürli güýç ýaryşlarynyň esasynda häzirki pawerliftingiň esaslary döredildi.

Ilkibaşda türgenler dürli görnüşli güýç maşklary boýunça bäsleşseler-de, wagtyň geçmegi bilen üç esasy hereket aýratyn ähmiýete eýe boldy:

• Squat — aýak we beden güýjüni görkezýän esasy hereket;
• Bench press — ýokarky beden güýjüniň ölçegi;
• Deadlift — umumy güýç kuwwatyny görkezýän iň möhüm hereketleriň biri.

Şeýlelikde, bu üç ugur pawerliftingiň esasy sütünlerine öwrüldi. 1964-nji ýylda ABŞ-da üç esasy hereket boýunça ilkinji milli derejeli ýaryşlaryň geçirilmegi bu sportuň resmi ugur hökmünde ösmegine uly itergi berdi.

 Halkara pawerliftinginiň döremegi we dünýä derejesine çykmagy

Pawerliftingiň dünýä derejesindäki ösüşinde iň möhüm wakalaryň biri 1972-nji ýylda Halkara Pawerlifting Federasiýasynyň (IPF) döredilmegidir. Bu gurama sportuň düzgünlerini, ýaryş kadalaryny we halkara standartlaryny kämilleşdirmekde uly rol oýnady.

1973-nji ýylda ABŞ-nyň Harrisburg şäherinde ilkinji resmi dünýä çempionatynyň geçirilmegi pawerliftingiň halkara sport görnüşi hökmünde ykrar edilmeginiň möhüm nyşany boldy. Şondan soňra:

• dünýä çempionatlary;
• kontinental ýaryşlar;
• milli çempionatlar;
• ýaşlar we weteranlar arasyndaky bäsleşikler yzygiderli geçirilip başlandy.

Häzirki wagtda pawerlifting dünýäniň dürli yklymlarynda ösdürilýär. Ýokary derejeli türgenler diňe bir fiziki güýji bilen däl, eýsem ylmy taýdan düzülen türgenleşik usullary, iýmitleniş tertibi we psihologik taýýarlygy bilen hem tapawutlanýarlar.

Pawerliftingiň ösüş filosofiýasy: güýç, tertip we ruhy taýýarlyk

Pawerlifting beýleki sport görnüşlerinden özboluşly aýratynlygy bilen tapawutlanýar. Bu ýerde ýeňiş diňe bir güýç bilen däl, eýsem:

• tertip-düzgün;
• sabyrlylyk;
• takyk tehnika;
• ruhy durnuklylyk arkaly gazanylýar.

Birnäçe sekunt dowam edýän bir synanyşygyň aňyrsynda ýyllaryň dowamynda edilen zähmet ýatyr. Türgen her bir hereketi ýüzlerçe, hatda müňlerçe gezek gaýtalap, bedenini we aňyny uly maksada taýýarlaýar. Şonuň üçin pawerlifting diňe bir muskul güýjüni ösdürýän sport däl, eýsem adamyň häsiýetini kemala getirýän durmuş mekdebidir. Bu sport ýaşlara:

• maksada ýetmek üçin zähmet çekmegi;
• kynçylyklara garşy durmagy;
• ýeňiş üçin göreşmegi;
• özüne bolan ynamy ösdürmegi öwredýär.

Pawerliftingiň Türkmenistanda kemala gelşi we ösüşi

Türkmenistanda sportuň ähli ugurlary ýaly güýç sportlaryna hem uly üns berilýär. Ýurdumyzda döwrebap sport desgalarynyň döredilmegi, türgenleşik mümkinçilikleriniň artmagy we ýaşlaryň sporta çekilmegi täze mümkinçilikleri açýar. Pawerlifting hem bu ösüşleriň çäginde kem-kemden giňelýän ugurlaryň biridir. Ýaş türgenleriň taýýarlygynda:

• güýç taýýarlygy;
• dogry tehnika;
• sport lukmançylygy;
• döwrebap türgenleşik usullary   möhüm orun eýeleýär.

Türkmen türgenleri halkara tejribäni öwrenmek, dürli ýaryşlara gatnaşmak we ýokary netijelere ýetmek arkaly milli sportuň ösüşine goşant goşýarlar.  Türkmenistanyň sport syýasatynda esasy ugurlaryň biri hem ýaş nesliň sagdyn, güýçli we maksada okgunly bolup ýetişmegidir. Pawerlifting bolsa şu ýörelgeleriň köpüsini özünde jemleýän sport görnüşidir.

Pawerlifting: Häzirki belent sepgitler we geljekki mümkinçilikler

Häzirki zaman pawerliftingi täze tehnologiýalaryň, ylmy gözlegleriň we döwrebap türgenleşik usullarynyň täsiri bilen has-da ösýär. Häzirki türgenler:

• güýç görkezijilerini seljermek;
• fiziki ýagdaýy gözegçilikde saklamak;
• ýöriteleşdirilen türgenleşik meýilnamalaryny ulanmak;
• dikeldiş usullaryny kämilleşdirmek arkaly öňki döwürleriň rekordlaryndan has ýokary netijeleri gazanýarlar.  Bu sportuň geljegi ýaşlaryň arasynda onuň meşhurlygynyň artmagy, halkara hyzmatdaşlygyň giňelmegi we täze zehinleriň ýüze çykmagy bilen baglydyr.

Pawerliftingiň esasy gymmatlygy bolsa diňe galdyrylan agramda däl, eýsem adamyň öz mümkinçilikleriniň çägini ýeňip geçmegindedir.

Pawerlifting — erk-islegiň we ýeňşe bolan ynamyň beýik synagy

Pawerliftingiň taryhy adamzadyň güýç baradaky düşünjesiniň ösüş taryhydyr. Gadymy güýç synaglaryndan başlan bu ýol häzirki wagtda dünýä derejesindäki kämil sport ulgamyna öwrüldi. Bu sport bize bir hakykaty görkezýär: uly üstünlik bir pursatda däl, eýsem uzak ýyllaryň zähmeti, sabyrlylygy we maksada wepalylyk bilen gazanylýar.

Pawerlifting diňe bir agyr agramlary galdyrýan sport däl. Ol adamyň öz içindäki güýji açýan, ruhuny taplaýan we ýeňşe bolan ynamyny güýçlendirýän beýik mekdepdir. Geljekde hem bu sport dünýäniň dürli künjeklerinde täze rekordlar, täze gahrymanlar we täze ýeňişler bilen öz taryhynyň altyn sahypalaryny ýazmagyny dowam etdirer.

Aleksandr Isaýew,

Mary şäheriniň 7-nji Sport mekdebiniň Pawerlifting boýunça tälimçisi.