SPORT DIPLOMATIÝASY — BITARAPLYGYŇ TÄZE MAZMUNY

XXI asyr jemgyýetiniň ösüşinde diplomatiýanyň görnüşleri köpelýär, onuň mazmuny giňýär. Ýurtlaryň arasyndaky gatnaşyklaryň diňe syýasy gepleşikler ýa-da ykdysady hyzmatdaşlyk bilen çäklenmeýän döwründe ýaşap durus. Häzir dünýäniň ähli ýurtlary üçin ynanyşmak we dialog gurmak boýunça täze serişdeler ýüze çykýar. Şolaryň iň täsirli we parahatçylykly usullarynyň biri bolsa sport diplomatiýasydyr.

Türkmenistan üçin bu ugur aýratyn ähmiýetlidir. Çünki, ýurdumyzyň halkara derejesinde ykrar edilen Hemişelik Bitaraplyk syýasaty bilen sport diplomatiýasy biri-biri bilen aýrylmaz baglanyşykly ruhy-medeni taglymatdyr. Çünki, Bitaraplyk ýörelgesem, sport diplomatiýasam  parahatçylygy, dostlugy, hoşniýetli hyzmatdaşlygy wagyz edýär. Hut şu nukdaýnazardan-da, Arkadagly Gahryman Sedarymyzyň örän jaýdar belleýşi ýaly, Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan iki gezek ykrar edilen ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy halkymyzyň beýik gymmatlygydyr. Şonuň üçin-de, mertebesi belent hormatly Prezidentimiz: «Ýer ýüzünde asuda durmuşy, halklaryň dost-doganlygyny, ynsanperwerligi, özara bähbitli hyzmatdaşlygy hem-de ösüşi dabaralandyrýan taglymatdyr. Şoňa görä-de, biz dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilen we Esasy Kanunymyzda berkidilen oňyn Bitaraplygymyzyň esas goýujy ýörelgelerini goldanyp, ähli döwletler, abraýly halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürýäris.» – diýip, uly buýsanç bilen aýratyn belläp geçýär. Şonuň üçin hem «Sport diplomatiýasy — Bitaraplygyň täze mazmuny» atly tema häzirki döwrüň ruhuna, ýurdumyzyň alyp barýan syýasatynyň ýoluna doly kybap gelýär.

1. Sport diplomatiýasynyň manysy we dünýä giňişligindäki orny

Sport diplomatiýasy — bu döwletleriň arasyndaky gatnaşyklaryň sport arkaly ýola goýulmagy. Ýaryşlar, duşuşyklar, türgen alyşmalar, halkara sport çäreleri — bularyň hemmesi  halklary birleşdirýän köpri.

Sport diplomatiýasynyň dünýäde täsirli çykýan görnüşleriniň birnäçesi bar:

• Ýurduň abraýyny ýokarlandyrmak,
• Halklaryň arasynda ynanyşyk gurmak,
• Syýasy dartgynlyklary ýatyrmak,
• Ýaşlaryň arasynda dostlugy ösdürmek,
• Parahatçylygy berkitmek.

Sportuň dili umumy, oňa terjimeçi gerek däl. Şonuň üçin sport arkaly gatnaşyklar döwrüň iň täsirli parahatçylyk serişdeleriniň biridir.

2. Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasaty bilen sportuň utgaşmagy

Türkmenistanyň Bitaraplygy parahatçylyk ýörelgesiniň ilkinji nobatda durýandygyny dünýä subut edýän ýollaryň biridir. Şol ýörelgäniň iň güýçli beýany bolsa sport giňişliginde ýüze çykýar.

2.1. Bitaraplyk — açyk gapylaryň syýasaty

Bitarap ýurt hökmünde Türkmenistan ähli döwletler bilen deňhukukly, syýasy taýdan bitarap, dostlukly gatnaşyklara açykdyr. Sport diplomatiýasy bu hyzmatdaşlygyň iň täsirli ugry hökmünde çykyş edýär.

2.2. Sport — dünýä bilen söhbetdeşlik

Türkmen türgenleri dürli ýurtlarda çykyş edýär, halkara baýraklary alýar, dünýäniň ýaşlary bilen gatnaşyk gurýar. Bu dünýä bilen açyk gatnaşygyň, ynanyşygyň we hormatyň nyşanydyr.

2.3. Türkmenistanda geçirilen iri halkara sport çäreleri

Türkmenistanyň Bitaraplygynyň iň ýalkymly beýany – ýurdumyzyň dünýä sportyny kabul edýän derejä ýetmegi:

• 2017-nji ýylda Aşgabatda geçirilen V Aziýa oýunlary,
• Halkara marafonlary, halkara ýaryşlary,
• Türkmenistanda dürli sport federasiýalarynyň üýtgewsiz duşuşyklary, seminarlary.

Bu çäreler diňe türgenler üçin däl, ähli dünýä üçin parahatçylygyň, açyklygyň we özara hormat goýmagyň beýany boldy.

3. Sport ulgamy — Bitaraplygyň täze syýasy kuwwaty

Sport diplomatiýasy diňe stadionlaryň içinde däl, eýsem syýasy giňişlikde-de möhüm täsir döredýär.

Her bir halkara ýeňiş, her bir medalyň gowşurylşy, baýdagyň galdyrylmagy ýurdumyzyň halkara abraýyny ýokarlandyrýar. Bu — diňe sport üstünlikleri däl, eýsem döwlet syýasatynyň hem netijesi.

Türkmenistan sport çärelerini geçirmezden ozal hem, soň hem diňe bir bäsleşigi däl, eýsem parahatçylygyň baýramyny döredýär. Şeýlelikde, sport diplomatiýasy diňe sport däl — syýasy ösüşiň, halkara gatnaşyklaryň möhüm bölegi.

4. Türkmenistanda sporty ösdürmek — sport diplomatiýasynyň binýady

4.1. Dürli sport dilleriniň birleşýän mekany

Türkmenistanda dünýä ülňülerine laýyk sport desgalary gurlup, olaryň her biri halkara duşuşyklary kabul etmäge taýýar. Bu bolsa dünýäniň ähli sebitlerinden türgenleriň ýurdumyza gelmegine mümkinçilik döredýär.

4.2. Ýaşlaryň sagdyn terbiýesi — sport diplomatiýasynyň rowaçlygy

Sport hereketleri ýaşlarda zähmetsöýerligi, maksada okgunlylygy, ugurtapyjylygy, adamkärçiligi, parahatçylyk söýüjiligi  ösdürýär. Bu bolsa ýurdymyzyň geljekki diplomatik kadrlarynyň hem kämil derejede kemala gelmeginiň düýp esas özenidir.

5. Sport diplomatiýasynyň türkmen jemgyýetindäki täsirleri

5.1. Halklaryň dostlaşmagyna ýol açýar

Türkmenistanyň sport meýdançalary onlarça ýurduň türgenlerini birleşdiren mekana öwrüldi. Olar diňe sportda däl, medeniýetde hem aragatnaşyk gurýarlar.

5.2. Türkmen sportunyň dünýäniň sport ulgamyna goşulyşy

Türkmenistanda açylan halkara federasiýalaryň şahamçalary, daşary ýurt türgenleri bilen hyzmatdaşlyk, halkara okuwlary — bularyň hemmesi ýurdumyzyň sport ulgamynyň dünýä bazaryna çykanlygynyň subutnamasydyr.

Netije

Sport diplomatiýasy — Bitaraplygyň täze mazmuny, täze many-mazmun bilen baýlaşdyrylan ösüş ýoludyr. Bu gatnaşygyň düýp manysy şundadyr: Sport ýeňiş üçin däl, ynanyşyk üçin; bäsleşik üçin däl, dostluk üçin; güýç görkezmek üçin däl, parahatçylyk üçin hyzmat etmeli. Türkmenistan şu ýörelgäniň nusgasyny görkezýär.

Sport diplomatiýasy  —  ýurdumyzyň Bitaraplygynyň iň ýagty, iň kämil, iň joşgunly beýanydyr. Parahatçylykly ýol bilen öňe barýan Türkmenistanyň sportdaky üstünlikleri hem, halkara abraýy hem, ýurdumyzy ýene-de täze sepgitlere alyp barar.

Salyh Hommadow,

Mary şäheriniň 4-nji sport mekdebiniň

grek-rim göreşi boýunça tälimçi mugallymy.