Häzirki döwürde dünýä jemgyýetçiligi parahatçylygy, howpsuzlygy, durnukly ösüşi we tehnologik ösüşi üpjün etmek ýaly möhüm meseleleriň çözgüdini gözleýär. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň BMG-niň çäklerinde öňe sürýän başlangyçlary halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine, döwletleriň arasynda ynanyşmak gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna we ählumumy meseleleriň bilelikde çözülmegine gönükdirilýär.
- Parahatçylyk we halkara howpsuzlygy — Türkmenistanyň esasy ileri tutulýan ugry
- Bitaraplyk we dialog medeniýetini ösdürmek
- Emeli aň we sanly tehnologiýalary jogapkärçilikli ösdürmek
- Durnukly ösüş we halkara ulag hyzmatdaşlygy
- Ekologiýa howpsuzlygy we energiýa durnuklylygy
- Ynsanperwer hyzmatdaşlyk: zenanlar we ýaşlar
- Halkara hukuk we Türkmenistanyň täze başlangyçlary
- Türkmenistanyň täze halkara başlangyçlarynyň strategik ähmiýeti
Türkmenistanyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 81-nji sessiýasyndaky ileri tutulýan ugurlary ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, dialog we özara ynanyşmak ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasatynyň dowamydyr. Nobatdaky sessiýada Türkmenistan halkara parahatçylygyny berkitmekden başlap, emeli aň tehnologiýalaryny jogapkärçilikli ulanmak, durnukly ösüşi üpjün etmek we ynsanperwer hyzmatdaşlygy giňeltmek ýaly ugurlar boýunça täze başlangyçlary öňe sürer.
Parahatçylyk we halkara howpsuzlygy — Türkmenistanyň esasy ileri tutulýan ugry
Türkmenistan BMG-niň 81-nji sessiýasynda dünýäde parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmäge gönükdirilen başlangyçlara aýratyn ähmiýet berýär. Ýurdumyz halkara meseleleriň çözgüdinde güýç ulanmakdan däl-de, eýsem dialogyň, ynanyşmagyň we öňüni alyş diplomatiýasynyň esasy orun eýelemelidigini öňe sürýär. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan BMG-niň howandarlygynda parahatçylygyň, howpsuzlygyň we öňüni alyş diplomatiýasynyň ýörelgelerine esaslanýan Ählumumy parahatçylyk strategiýasyny taýýarlamak boýunça döwletara geňeşmeleri geçirmegi teklip edýär. Şeýle hem ýurdumyz 2027–2037-nji ýyllary “BMG-niň Dialogyň we öňüni alyş diplomatiýasynyň onýyllygy” diýip yglan etmek başlangyjy bilen çykyş edýär.
Bitaraplyk we dialog medeniýetini ösdürmek
Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesi halkara hyzmatdaşlykda möhüm gural hökmünde çykyş edýär. Ýurdumyz bitaraplygyň parahatçylyk dörediji mümkinçiliklerini ulanmak arkaly sebit we dünýä derejesinde ynanyşmak gatnaşyklaryny ösdürmäge çalyşýar.
Türkmenistan BMG-niň çäklerinde Köptaraplylygyň we döwletleriň özygtyýarlylygynyň deňliginiň dostlary toparyny döretmek başlangyjyny hem öňe sürýär. Bu başlangyç halkara gatnaşyklarynda deňhukuklylygyň, özara hormatyň we hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna gönükdirilendir.
Emeli aň we sanly tehnologiýalary jogapkärçilikli ösdürmek
Häzirki döwrüň esasy ugurlarynyň biri bolan emeli aň hem Türkmenistanyň halkara gün tertibinde möhüm orun eýeleýär. Türkmenistan halkara gatnaşyklarda we diplomatiýada emeli aňy parahatçylykly we jogapkärçilikli ulanmak boýunça BMG-niň howandarlygynda halkara kodeksini işläp taýýarlamak başlangyjyny öňe sürýär. Şeýle hem Aşgabatda sanly ynanyşmak we emeli aňy jogapkärçilikli ulanmak boýunça halkara bilermenler dialogyny geçirmek meýilleşdirilýär. Bu başlangyçlar täze tehnologiýalaryň adamzadyň bähbidine, howpsuz we netijeli ulanylmagyny üpjün etmäge gönükdirilýär.
Durnukly ösüş we halkara ulag hyzmatdaşlygy
Türkmenistanyň halkara başlangyçlarynyň möhüm ugurlarynyň biri hem durnukly ösüş we ulag hyzmatdaşlygydyr. Ýurdumyz ulag diplomatiýasynyň ösdürilmegine aýratyn üns berýär. Türkmenistanyň başlangyjy bilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynda 2026–2035-nji ýyllar üçin “BMG-niň Durnukly ulag boýunça onýyllygy” atly Kararnama kabul edildi. Bu ugurda Türkmenistan:
- durnukly ulag arabaglanyşygyny ösdürmegi;
- halkara ulag geçelgelerini giňeltmegi;
- söwda we ykdysady hyzmatdaşlygy güýçlendirmegi maksat edinýär.
Şeýle hem Hazar deňzi arkaly Günorta we Merkezi Aziýany Ýewropa bilen baglanyşdyrýan sebitüsti ulag geçelgesini döretmek başlangyjy öňe sürülýär.
Ekologiýa howpsuzlygy we energiýa durnuklylygy
Türkmenistanyň BMG bilen hyzmatdaşlygynyň möhüm ugurlarynyň hatarynda howanyň üýtgemegine garşy göreş, ekologiýa howpsuzlygy we energiýa serişdelerinden rejeli peýdalanmak meseleleri hem bar. Türkmenistan:
- Aşgabat howa dialogyny döretmegi;
- gurakçylyk we suw ýetmezçiligi bilen ýüzbe-ýüz bolýan sebitleriň durnuklylygyny güýçlendirmegi;
- durnukly energetika boýunça halkara hyzmatdaşlygy ösdürmegi teklip edýär.
Bu başlangyçlar ekologik deňagramlylygy gorap saklamaga we geljek nesiller üçin durnukly şertleri döretmäge gönükdirilendir.
Ynsanperwer hyzmatdaşlyk: zenanlar we ýaşlar
Türkmenistan halkara hyzmatdaşlykda zenanlaryň we ýaşlaryň ornuny ýokarlandyrmaga aýratyn ähmiýet berýär. Ýurdumyz:
- “Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk” gün tertibiniň çäklerinde hyzmatdaşlygy ösdürmegi;
- Merkezi Aziýa zenanlarynyň dialogyny giňeltmegi;
- ýaşlaryň halkara başlangyçlara gatnaşygyny artdyrmagy dowam etdirer.
Bu ugurlar parahatçylygy we durnukly ösüşi üpjün etmekde ýaş nesliň hem-de zenanlaryň işjeň gatnaşygyny güýçlendirmäge hyzmat edýär.
Halkara hukuk we Türkmenistanyň täze başlangyçlary
Türkmenistanyň ileri tutýan ugurlarynyň ýene biri hem halkara hukugyň ornuny pugtalandyrmakdyr. Ýurdumyz 2028-nji ýyly “Halkara hukuk ýyly” diýip yglan etmek baradaky başlangyjy öňe sürýär. Bu teklip BMG-niň Tertipnamasynyň we halkara hukuk kadalarynyň häzirki zaman dünýä gatnaşyklaryndaky ähmiýetini has-da ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.
Türkmenistanyň täze halkara başlangyçlarynyň strategik ähmiýeti
Türkmenistanyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 81-nji sessiýasyndaky ileri tutulýan ugurlary parahatçylyk, howpsuzlyk, emeli aň, sanly ösüş, durnukly ösüş we halkara hyzmatdaşlyk ýaly häzirki döwrüň möhüm meselelerini öz içine alýar.
Ýurdumyz BMG-niň çäklerinde öňe sürýän başlangyçlary arkaly döwletleriň arasynda ynanyşmagy güýçlendirmäge, dialog medeniýetini ösdürmäge we dünýäniň durnukly hem-de howpsuz geljegine goşant goşmaga çalyşýar.
Esasy maglumatlar:
- Türkmenistan BMG-niň Baş Assambleýasynyň 81-nji sessiýasynda parahatçylyk, howpsuzlyk we durnukly ösüş boýunça täze başlangyçlary öňe sürer.
- Ýurdumyz 2027–2037-nji ýyllary “BMG-niň Dialogyň we öňüni alyş diplomatiýasynyň onýyllygy” diýip yglan etmek teklibi bilen çykyş edýär.
- Türkmenistan halkara gatnaşyklarda emeli aňy parahatçylykly we jogapkärçilikli ulanmak boýunça halkara kodeksini taýýarlamagy teklip edýär.
- Aşgabatda sanly ynanyşmak we emeli aňy jogapkärçilikli ulanmak boýunça halkara bilermenler dialogyny geçirmek meýilleşdirilýär.
- Türkmenistanyň başlangyjy bilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynda 2026–2035-nji ýyllar üçin “BMG-niň Durnukly ulag boýunça onýyllygy” atly Kararnama kabul edildi.
- Türkmenistan 2028-nji ýyly “Halkara hukuk ýyly” diýip yglan etmek başlangyjyny öňe sürýär.
- Ýurdumyz 2026–2028-nji ýyllar üçin BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň (EKOSOS) agzasy hökmünde işini dowam etdirer.
- Türkmenistan 2031–2032-nji ýyllar üçin BMG-niň Howpsuzlyk geňeşine saýlawlarda dalaşgärligini hödürlemek boýunça taýýarlyk işlerini alyp barýar.
