Häzirki döwürde dünýä ýurtlarynda energiýa serişdelerini netijeli peýdalanmak, daşky gurşawy goramak we durnukly ösüş ýörelgelerini durmuşa geçirmek strategik ugurlaryň birine öwrüldi. Täzelenýän energiýa çeşmelerinden, hususan-da, gün energiýasyndan peýdalanmak diňe bir energetika ulgamynyň ösüşine däl, eýsem durmuş ulgamynyň möhüm pudaklarynyň durnukly işlemegine hem giň mümkinçilik döredýär.
- Saglygy goraýyş ulgamynda ýaşyl energiýanyň täze mümkinçilikleri
- Energiýa howpsuzlygy we lukmançylyk hyzmatlarynyň üznüksizligi
- Gün energiýasy – ekologiýa taýdan arassa ösüşiň möhüm ugry
- Türkmenistanyň we BMGÖM-niň durnukly ösüş ugrundaky hyzmatdaşlygy
- Ýaşyl tehnologiýalar arkaly geljegiň saglygy goraýyş ulgamyny döretmek
Türkmenistanda hem ekologiýa taýdan arassa energiýa çeşmelerini ulanmak, energiýa netijeliligini ýokarlandyrmak we döwrebap tehnologiýalary durmuş infrastrukturasyna ornaşdyrmak boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar. Şol ugurdaky möhüm başlangyçlaryň biri hökmünde Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasynyň (BMGÖM) hyzmatdaşlygynda Mary welaýatynyň Ýolöten etrap hassahanasynda gün fotoelektrik ulgamlarynyň üstünlikli ornaşdyrylmagyny görkezmek bolar.
Saglygy goraýyş ulgamynda ýaşyl energiýanyň täze mümkinçilikleri
Saglygy goraýyş edaralary jemgyýetiň durmuş taýdan möhüm ulgamlarynyň biri bolup, olaryň üznüksiz we ygtybarly energiýa üpjünçiligi aýratyn ähmiýete eýedir. Şunuň bilen baglylykda, Mary welaýatynyň Ýolöten etrap hassahanasynda gurlan iki sany gün fotoelektrik ulgamy lukmançylyk hyzmatlarynyň energiýa taýdan durnuklylygyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen möhüm tehnologik çözgüt bolup durýar. Ornaşdyrylan ulgamlaryň umumy kuwwaty 30 kWt deň bolup, olar saglygy goraýyş edarasyny ekologiýa taýdan arassa, täzelenýän elektrik energiýasy bilen üpjün etmäge mümkinçilik berýär. Bu başlangyç adaty energiýa çeşmelerine bolan garaşlylygy azaltmak, energiýa tygşytlylygyny ýokarlandyrmak we saglygy goraýyş hyzmatlarynyň ygtybarlylygyny üpjün etmek babatda möhüm ähmiýete eýedir.
Energiýa howpsuzlygy we lukmançylyk hyzmatlarynyň üznüksizligi
Döwrebap hassahanalarda köp sanly lukmançylyk enjamlarynyň üznüksiz işlemegi ýokary derejeli energiýa üpjünçiligini talap edýär. Şonuň üçin täze gurlan gün energiýa ulgamlarynyň aýratyn ähmiýetli taraplarynyň biri hem olaryň akkumulýator ulgamlary bilen üpjün edilmegidir. Bu tehnologiýa elektrik üpjünçiliginde bökdençlik ýüze çykan ýagdaýynda hassahanany 12 sagada çenli ätiýaçlyk energiýa bilen üpjün edip biler. Şeýle mümkinçilik:
- täze doglan bäbekler üçin intensiw bejeriş bölüminiň;
- dogrum öýüniň;
- kliniki barlaghananyň;
- gemodializ bölüminiň;
- operasiýa otaglarynyň
işiniň üznüksiz dowam etdirilmegine şert döredýär. Netijede, täzelenýän energiýa ulgamlary diňe bir elektrik çeşmesi bolman, eýsem hassalaryň saglygyny goramakda möhüm durmuş ähmiýetli infrastruktura çözgüdine öwrülýär.
Gün energiýasy – ekologiýa taýdan arassa ösüşiň möhüm ugry
Gün energiýasynyň giňden ulanylmagy häzirki döwrüň esasy talaplarynyň biri bolan daşky gurşawy goramak we howanyň üýtgemegine garşy göreşmek bilen hem berk baglanyşyklydyr. Hasaplamalara görä, Ýolöten etrap hassahanasynda ornaşdyrylan gün panelleri ýylda takmynan 46 MWt•s elektrik energiýasyny öndürmäge ukyplydyr. Bu bolsa diňe bir energiýa tygşytlylygyny üpjün etmän, eýsem her ýylda parnik gazlarynyň zyňyndylaryny takmynan 25 tonna CO₂ möçberinde azaltmaga mümkinçilik berer. Şeýle görkezijiler täzelenýän energiýa çeşmeleriniň ykdysady we ekologik taýdan ähmiýetini aýdyň görkezýär.
Türkmenistanyň we BMGÖM-niň durnukly ösüş ugrundaky hyzmatdaşlygy
Bu taslama Türkmenistanyň döwlet edaralarynyň hem-de halkara guramalaryň durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek ugrunda alyp barýan hyzmatdaşlygynyň netijeli mysallarynyň biridir. Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi bilen BMGÖM-niň bilelikdäki başlangyjy durmuş maksatly desgalarda ýaşyl energiýa çözgütlerini ornaşdyrmaga, energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga we saglygy goraýyş ulgamynyň häzirki zaman talaplaryna laýyklykda ösdürilmegine gönükdirilendir. Halkara tejribesi hem hassahanalarda täzelenýän energiýa çeşmeleriniň ulanylmagynyň diňe bir çykdajylary azaltmaga däl, eýsem adatdan daşary ýagdaýlarda hyzmatlaryň durnuklylygyny üpjün etmäge hem ýardam berýändigini görkezýär.
Ýaşyl tehnologiýalar arkaly geljegiň saglygy goraýyş ulgamyny döretmek
Häzirki wagtda saglygy goraýyş ulgamynyň ösüşi diňe bir täze lukmançylyk enjamlary we döwrebap bejeriş usullary bilen däl, eýsem ygtybarly energetika infrastrukturasynyň döredilmegi bilen hem kesgitlenýär. Gün energiýa ulgamlarynyň ornaşdyrylmagy Türkmenistanyň saglygy goraýyş ulgamynda «ýaşyl tehnologiýalara» esaslanýan täze ösüş tapgyrynyň başlanýandygyny görkezýär. Bu ugurdaky işler geljekde beýleki durmuş maksatly desgalarda hem täzelenýän energiýa çeşmeleriniň giňden ulanylmagyna, energiýa howpsuzlygynyň güýçlendirilmegine we ekologiýa taýdan arassa ösüşiň üpjün edilmegine ýardam eder.
Türkmenistanyň saglygy goraýyş edaralarynda gün energiýa ulgamlarynyň ornaşdyrylmagy döwrebap tehnologiýalaryň we durnukly ösüş ýörelgeleriniň üstünlikli utgaşdyrylýandygyny görkezýän möhüm ädimdir. 30 kWt kuwwatly täze fotoelektrik ulgamlary saglygy goraýyş edarasynyň energiýa üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmaga, möhüm lukmançylyk bölümleriniň işiniň üznüksiz dowam etmegine we daşky gurşawa ýetirilýän täsiri azaltmaga mümkinçilik berýär. Bu başlangyç Türkmenistanyň ýaşyl ykdysadyýeti ösdürmek, täzelenýän energiýa çeşmelerini giňden ulanmak we durmuş ulgamlarynyň durnuklylygyny üpjün etmek boýunça alyp barýan döwlet syýasatynyň möhüm bölegidir. Gün energiýasynyň mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanmak bilen Türkmenistan diňe bir häzirki döwrüň ekologik talaplaryna jogap bermän, eýsem geljek nesiller üçin arassa, howpsuz we durnukly ösüşiň binýadyny hem berkidýär.
