Türkmenistan tebigy baýlyklara baý ýurt bolup, onuň ýerasty we ýerüsti serişdeleri häzirki döwürde ykdysady ösüşiň esasy çeşmeleriniň biri bolup durýar. Ýurdumyzyň iň möhüm baýlyklarynyň arasynda tebigy gaz, nebit, kükürt, duz, gurluşyk materiallary we beýleki peýdaly minerallar bar.
Häzirki wagtda dünýäde energiýa serişdelerine bolan islegiň artmagy bilen, Türkmenistanyň tebigy baýlyklarynyň ähmiýeti has-da ýokarlanýar. Hususan-da, tebigy gaz ätiýaçlyklary boýunça ýurdumyz dünýä derejesinde öňdebaryjy orunlaryň birini eýeleýär. Galkynyş ýaly iri gaz ýataklary diňe bir milli ykdysadyýet üçin däl, eýsem halkara energiýa bazarlary üçin hem möhüm ähmiýete eýedir.
Şeýle hem häzirki döwürde tebigy baýlyklaryň diňe mukdary däl, eýsem olaryň hil taýdan netijeli peýdalanylyşy hem möhüm bolup durýar. Bu bolsa ykdysady ösüşiň täze tapgyryna geçmäge mümkinçilik berýär.
Nebit-gaz pudagy we häzirki ykdysady ösüş
Häzirki döwürde Türkmenistanyň ykdysadyýeti esasan nebit we gaz pudagyna daýanýar. Tebigy gaz eksporty ýurduň döwlet býujetine esasy girdejileriň birini getirýär. Türkmenistan Hytaý, Russiýa we beýleki ýurtlar bilen energiýa hyzmatdaşlygyny ösdürmek arkaly halkara bazarda öz ornuny pugtalandyrýar.
Soňky ýyllarda gaz turbalarynyň gurluşygy, täze ýataklaryň özleşdirilmegi we halkara energetika taslamalarynyň amala aşyrylmagy ykdysady ösüşe uly täsir edýär. Şeýle taslamalar diňe bir girdeji getirmän, eýsem infrastruktura ösüşini hem üpjün edýär.
Şeýle-de häzirki döwürde döwlet tarapyndan energiýa serişdelerini diwersifikasiýa etmek, ýagny dürli ugurlar boýunça satmak we täze bazarlary açmak syýasaty alnyp barylýar. Bu bolsa ykdysady howpsuzlygy güýçlendirýär.
Gaýtadan işlemek we häzirki zaman senagat ösüşi
Häzirki döwürde Türkmenistanda diňe çig mal eksport etmek däl-de, eýsem tebigy baýlyklary gaýtadan işläp, taýýar önümleri öndürmeklige uly ähmiýet berilýär. Gazdan benzin öndürýän zawodlar, himiýa senagaty kärhanalary munuň aýdyň mysalydyr.
Bu ugur ykdysadyýetiň döwrebaplaşmagyna, täze tehnologiýalaryň ornaşmagyna we ýokary hünärli işgärleriň taýýarlanmagyna getirýär. Şeýle hem gaýtadan işlemek arkaly önümleriň gymmaty ýokarlanýar we daşary ýurtlara eksport edilýän önümleriň görnüşi giňelýär.
Häzirki wagtda sanly ykdysadyýetiň ösdürilmegi bilen senagat pudagynda hem täze mümkinçilikler peýda bolýar. Awtomatlaşdyrylan ulgamlar, täze tehnologiýalar we innowasiýalar önümçiligiň netijeliligini ýokarlandyrýar.
Durnukly ösüş, ekologiýa we geljekki mümkinçilikler
Häzirki döwürde diňe ykdysady ösüş däl, eýsem durnukly ösüş meselesi hem möhüm bolup durýar. Tebigy baýlyklary tygşytly peýdalanmak, daşky gurşawy goramak we ekologiýa taýdan howpsuzlygy üpjün etmek döwlet syýasatynyň möhüm bölegine öwrüldi.
Türkmenistanda gün we ýel energiýasy ýaly gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerine hem üns artýar. Bu bolsa geljekde ykdysadyýetiň täze ugurlarynyň ösüşine mümkinçilik berýär. Şeýle hem ýaşyl ykdysadyýet düşünjesi dünýäde giňden ýaýraýan mahaly, Türkmenistan hem bu ugurda degişli çäreleri durmuşa geçirýär.
Geljekde tebigy baýlyklaryň netijeli dolandyrylmagy, halkara hyzmatdaşlygyň giňeldilmegi we innowasion ösüş ykdysadyýetiň has-da pugtalandyrylmagyna getirip biler. Bu bolsa diňe häzirki nesil üçin däl, eýsem geljek nesiller üçin hem möhüm ähmiýete eýe bolar.
Ýazan: Gurbangeldiýewa Oguljemal
Türkmen oba hojalyk institutynyň 2-nji ýyl talyby
