Häzirki döwürde emeli aň tehnologiýalary dünýä ykdysadyýetiniň, ylmyň, senagatyň hem-de sanly dolandyryş ulgamlarynyň ösüşiniň esasy hereketlendiriji güýçleriniň birine öwrüldi. Dünýäniň öňdebaryjy döwletleri bilen bir hatarda Türkmenistan hem sanly özgertmeleriň gerimini yzygiderli giňeldýär we bu ugurda ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamaga aýratyn ähmiýet berýär. Şunuň bilen baglylykda, 2026–2027-nji okuw ýylynda ýurdumyzyň ýokary we orta hünär bilim edaralarynda emeli aň bilen baglanyşykly täze taýýarlyk ugurlarynyň we hünärleriň açylmagy milli bilim ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagyna gönükdirilen möhüm ädimleriň biri hökmünde çykyş edýär.
Türkmenistanyň «Türkmenistan» gazetinde çap edilen söhbetdeşlikde bellenilişi ýaly, täze bilim maksatnamalary ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň häzirki we geljekki zerurlyklaryny nazara almak bilen taýýarlanylýar. Bu bolsa sanly ykdysadyýet üçin ýokary hünärli işgärleri kemala getirmäge giň mümkinçilikleri açýar.
Emeli aň boýunça täze bakalawr taýýarlyk ugry
Täze okuw ýylyndan başlap, Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetinde bakalawr derejesinde «Emeli aň we ekspert ulgamlary» taýýarlygyň ugry açylar. Bu ugur dünýäde giňden ulanylýan intellektual maglumat ulgamlaryny döretmek, karar kabul ediş proseslerini awtomatlaşdyrmak we maglumatlary çuňňur seljermek boýunça hünärmenleri taýýarlamaga gönükdiriler.
Okuw maksatnamasynyň çäklerinde talyplaryň emeli aň algoritmleri, maglumatlar bazalary, programmirleme tehnologiýalary, ekspert ulgamlarynyň gurluşy we olaryň önümçilik, ykdysadyýet hem-de dolandyryş ulgamynda ulanylyşy boýunça döwrebap bilimleri ele almagyna garaşylýar. Şeýle taýýarlyk ýaşlaryň halkara zähmet bazarynda bäsdeşlige ukyplylygyny hem artdyrar.
Orta hünär biliminde täze mümkinçilikler
Sanly ykdysadyýetiň ösmegi diňe bir ýokary bilimiň däl, eýsem orta hünär biliminiň hem täze mazmun bilen baýlaşdyrylmagyny talap edýär. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrliginiň Politehniki orta hünär okuw mekdebinde «Emeli aň we maglumatlary seljermek» hünäri ilkinji gezek giriziler.
Bu hünär boýunça taýýarlanjak ýaş hünärmenler maglumatlary ýygnamak, gaýtadan işlemek, derňemek, emeli aň esasly çözgütleri ulanmak hem-de dürli pudaklarda maglumat tehnologiýalaryny ornaşdyrmak boýunça amaly başarnyklaryny ele alarlar. Şeýle taýýarlyk önümçilik, hyzmatlar ulgamy, telekommunikasiýa we beýleki sanly pudaklaryň işgärlere bolan islegini üpjün etmäge hyzmat eder.
Täze hünärleriň açylmagynyň strategik ähmiýeti
Türkmenistanyň ykdysady ösüş depginleriniň ýokarlanmagy we dürli pudaklaryň sanlylaşdyrylmagy täze hünärmenleriň taýýarlanylmagyny döwrüň möhüm talaby hökmünde öňe çykarýar. Şol sebäpli 2026–2027-nji okuw ýylynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde täze hünärleriň we taýýarlyk ugurlarynyň jemi 20-si açylýar.
Bu başlangyç ykdysadyýetiň innowasion ösüşini goldamak, maglumat tehnologiýalarynyň giňden ulanylmagyny üpjün etmek hem-de ýokary derejeli işgärler binýadyny pugtalandyrmak maksadyna hyzmat edýär. Şeýle hem täze ugurlar ýaşlaryň dünýä derejesindäki bilimleri özleşdirmegine, ylmy-barlag işlerine işjeň gatnaşmagyna we täze tehnologiýalary döretmäge bolan gyzyklanmasyny artdyrmaga ýardam eder.
Sanly ykdysadyýet üçin täze nesil hünärmenleri
Soňky ýyllarda emeli aň lukmançylykdan başlap senagata, maliýe ulgamyndan oba hojalygyna çenli köp ugurlarda giňden ulanylýar. Şonuň üçin bu ugur boýunça taýýarlanýan hünärmenleriň ähmiýeti ýylsaýyn ýokarlanýar.
Türkmenistanda täze bilim ugurlarynyň açylmagy ýaşlara diňe bir häzirki zaman tehnologiýalaryny öwrenmäge däl, eýsem ylmy gözlegleri alyp barmaga, maglumatlary seljermekde innowasion çemeleşmeleri ulanmaga hem-de milli sanly infrastrukturalaryň ösüşine goşant goşmaga mümkinçilik döreder. Şeýle hünärmenler geljekde döwlet edaralarynda, telekommunikasiýa pudagynda, maglumat tehnologiýalary kompaniýalarynda we ylmy merkezlerde üstünlikli zähmet çekip bilerler.
Bilim özgertmeleriniň uzak möhletli netijeleri
Bilim ulgamynda amala aşyrylýan täze özgertmeler diňe bir täze hünärleri döretmek bilen çäklenmän, eýsem ýurduň innowasion ösüşiniň berk binýadyny kemala getirýär. Emeli aň boýunça taýýarlyk ugurlarynyň açylmagy ylmyň, tehnologiýanyň we ykdysadyýetiň özara sazlaşykly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen giň gerimli döwlet syýasatynyň möhüm bölegidir.
Munuň netijesinde bilim bilen önümçiligiň arasyndaky arabaglanyşyk has-da berkidiler, täze tehnologik çözgütleriň işlenip taýýarlanylmagy tizlener we sanly ykdysadyýeti ösdürmäge ukyply hünärmenleriň täze nesli kemala geler.
Emeli aň eýýamynda milli bilim ulgamynyň täze ösüş tapgyry
Türkmenistanyň ýokary we orta hünär bilim edaralarynda emeli aň boýunça taýýarlygyň täze ugurlarynyň açylmagy milli bilim ulgamynyň hil taýdan täze ösüş basgançagyna çykýandygyny görkezýär. Hususan-da, «Emeli aň we ekspert ulgamlary» hem-de «Emeli aň we maglumatlary seljermek» ýaly täze ugurlar sanly ykdysadyýetiň isleglerine laýyk gelýän hünärmenleri taýýarlamakda möhüm orun eýelär. Şeýle hem 2026–2027-nji okuw ýylynda ýokary okuw mekdeplerinde 20 sany täze hünäriň we taýýarlyk ugrunyň açylmagy Türkmenistanyň innowasiýalara, ýokary tehnologiýalara hem-de adam maýasynyň ösdürilmegine gönükdirilen döwlet syýasatynyň yzygiderli dowam etdirilýändiginiň aýdyň beýany bolup durýar.
