Türkmenistanyň sanly ykdysadyýeti we halkara logistika ulgamy täze bir derejä göterilýär. «Türkmenpoçta» poçta aragatnaşyk kompaniýasyny Bütindünýä poçta birleşmesiniň halkara IPS (International Postal System) sanly ulgamyna birikdirmek boýunça işjeň taýýarlyklar alnyp barylýar. Bu möhüm täzelik 27-nji martda geçirilen Ministrler Kabinetiniň mejlisinde wise-premýer B. Annaýew tarapyndan yglan edildi.
IPS (International Postal System) näme?
IPS (International Postal System) – bu Bütindünýä poçta birleşmesi (UPU) tarapyndan işlenip düzülen, global poçta amallaryny we logistikany dolandyrýan iň kämil sanly ulgamdyr. Ýönekeý dilde aýtsak, ol dünýäniň ähli poçta gulluklaryny, gümrükhanalaryny we awiakompaniýalaryny birleşdirýän ägirt uly “sanly köprüdir”. Bu ulgam arkaly poçta gulluklary hatlaryň, baglamalaryň (posylkalaryň) we ýüklüleriň maglumatlaryny biri-biri bilen elektron görnüşde alyş-çalyş edýärler.
Ips ulgamyna birigeninden soňra nämeler üýtgeder we haýsy aýratynlyklar geler?
Türkmenistanyň poçta ulgamy bu global tora doly integrasiýa bolandan soňra, hem adaty ulanyjylar hem-de telekeçiler üçin aşakdaky düýpli üýtgeşmeler we aýratynlyklar peýda bolar:
Halkara anlyk yzarlama (End-to-End Tracking): Indi daşary ýurtdan edilen sargytlar ýa-da daşary ýurda ugradylan poçtalar “göze görünmeýän” bolmaz. Ulanyjylar baglamasynyň haýsy ýurtdadygyny, haýsy gümrükden geçendigini we haçan gowşuşjakdygyny ädimme-ädim, anlyk wagtda (real-time) yzarlap bilerler.
Gümrük amallarynyň çaltlaşmagy (EDI ulgamy): IPS, EDI (Elektron Maglumat Alyş-çalyşygy) ulgamyny goldaýar. Bu diýmek, siziň sargydyňyz entek ýurda gelmezden ozal, onuň maglumatlary gümrükhanada elektron görnüşde taýýar bolýar. Netijede, gümrük barlaglary we tassyklamalary birnäçe esse çaltlaşýar.
Iri elektron söwda (E-commerce) platformalary bilen göni aragatnaşyk: AliExpress, Amazon, Ozon we Taobao ýaly global marketpleýsler esasan IPS ulgamy arkaly işleýän poçta gulluklaryny saýlaýarlar. Bu integrasiýa arkaly şeýle saýtlardan edilen sargytlar hiç hili üçünji tarap araçysyz, göni “Türkmenpoçta” arkaly has arzan we kepillendirilen ýagdaýda geler.
Ýitgileriň we gijikmeleriň azalmagy: Ähli prosesler sanlylaşdyrylandygy we awtomatlaşdyrylandygy üçin, harytlaryň ýitmek ýa-da nädogry salga gitmek howpy ýok bolýar. Her bir baglama global ştrih-kod arkaly yzarlanýar.
Awtomatiki hasaplaşyklar we poçta tölegleri: Dürli ýurtlaryň poçta gulluklarynyň arasyndaky kagyza esaslanýan düşünişmezlikler aradan aýrylyp, hasaplaşyklar doly awtomatlaşdyrylan we aýdyň sanly ulgam arkaly alnyp barylar.
Gysgaça aýtsak, IPS ulgamyna birikmek – Türkmenistanyň global logistika we elektron söwda tory bilen “bir dilde gürleşip başlamagy” diýmegi aňladýar.
Sanly ulgam arkaly global bäsdeşlik ukyby
IPS ulgamyna birigmek, ýurduň poçta hyzmatlarynyň dünýä derejesinde bäsleşige ukyplylygyny ýokarlandyrar. Bu sanly platforma halkara poçta amallaryny awtomatlaşdyrmaga, sargytlaryň ýerini anlyk wagtda yzarlamaga we maglumat alyş-çalyşygyny halkara standartlara laýyk getirmäge mümkinçilik berýär. Şunlukda, Türkmenistanyň poçta ulgamy global logistika zynjyrynyň aýrylmaz bölegine öwrüler.
Elektron söwda platformalary bilen göni hyzmatdaşlyk
Bu strategiki ädim, dünýäniň iri elektron söwda (e-commerce) platformalary bilen has utgaşykly işlemäge we olar bilen göni hyzmatdaşlygy täze derejä çykarmaga giň ýol açýar. Ozal habar berlişi ýaly, “Ozon” we beýleki iri marketpleýsleriň ýurdumyza gelmegi bilen, IPS ulgamy sargytlaryň has çalt, howpsuz we tertipli eltilmegini kepillendirer.
Döwrebap logistika we sanly ykdysadyýet
Türkmenistanyň Prezidenti hasabaty diňläp, ýurtda döwrebap logistika düzümini kemala getirmegiň we aragatnaşyk pudagyny döwrebaplaşdyrmagyň wajypdygyny belledi. Poçta amallarynyň kämilleşdirilmegi, diňe bir döwlet hyzmatlarynyň hilini däl, eýsem hususy telekeçiligiň we halkara söwda gatnaşyklarynyň hem ösmegine itergi berer.
