Nanotehnologiýa, atom we molekulalar derejesinde (1-100 nanometr) materiýany dolandyrmak we dolandyrmak arkaly täze materiallaryň, enjamlaryň we ulgamlaryň dizaýnydyr. Bu masştabda, adam saçynyň diametrinden takmynan 100,000 esse kiçi maddalar makroskopik dünýäde görkezilmeýän özboluşly aýratynlyklary görkezýär. Bu dersara meýdan fizika, himiýa, biologiýa we in engineeringenerçiligi birleşdirip, lukmançylyk we elektronika, energiýa we daşky gurşaw tehnologiýalaryna çenli köp pudakda düýpli täzelikleri hödürleýär. Köp adamlar bilmese-de, ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrýan iň möhüm faktorlardan biri bolan nanotehnologiýa näme? Onuň ulanylyşy näme? Ine, bu tehnologiýanyň jikme-jiklikleri, haýsy ýurtlara möhüm çeşmeleri bagyşlaýar!
Nanotehnologiýa näme?
Nanotehnologiýa – nanoskale (1-100 nanometr) materiýa düşünmek we gözegçilik etmek, atomlary / molekulalary islenýän usullar bilen tertiplemek arkaly täze häsiýetleri bermek baradaky ylymdyr. “Nano” adalgasy, metriň milliarddan bir bölegini görkezýän ölçeg birligini aňladýar. Bu masştabda, ýerüsti meýdanyň göwrüminiň gatnaşygy we aýdylýan kwant mehaniki täsirleriniň ýokarlanmagy sebäpli materiallar garaşylmadyk fiziki, himiki we biologiki aýratynlyklary görkezýär.
Nanotehnologiýa soňky döwürde meşhur bolsa-da, onuň taryhy 1970-nji ýyllara degişlidir. Gözlegçi Norio Taniguchi tarapyndan ilkinji gezek 1974-nji ýylda ulanylan bu termin şol döwürde giňden ulanylmandyr. Şeýle-de bolsa, 1986-njy ýyldan başlap, nanotehnologiýa gözlegleriň mowzugy bolup başlady we soňra durmuşyň ýurtlaryň maýa goýýan ähli ugurlarynda ulanylýan adalga öwrüldi.
Nanotehnologiýanyň esasy maksady, adamzada peýdaly goşundylary ösdürmek üçin bu adatdan daşary häsiýetlere düşünmek we olara gözegçilik etmekdir. Mysal üçin, adatça elektrik toguny geçirmeýän material nanoskale geçiriji bolup biler ýa-da düşnüksiz bir madda aýdyň bolup biler. Altyn nanobölejikleriň otag temperaturasynda gaty bolanda suwuklyk ýaly hereket etmek ukyby ýa-da ýerüsti reaktiwligiň ajaýyp ýokarlanmagy nanoskaleň haýran galdyryjy dünýäsine mysaldyr.
Nanotehnologiýanyň esasy aýratynlyklary
- Yerüsti meýdany / göwrüm gatnaşygy: nanoskale ýerüsti meýdany ep-esli ýokarlanýar, netijede katalitik işjeňligiň we reaktiwligiň ep-esli ýokarlanmagyna sebäp bolýar.
- Kwant effektleri: Bölejikleriň ululygy azaldygyça kwant mehaniki täsirleri has aýdyň bolýar we optiki we elektron magnit häsiýetleri üýtgeýär.
- Dizaýn çeýeligi: Atomlar we molekulalar islenýän funksiýany ýerine ýetirmek üçin takyk tertiplenip bilner.
Nanotehnologiýany ulanmagyň ugurlary?
Nanotehnologiýa, çäksiz amaly bilen durmuşyň ähli ugurlarynda duş gelýär. Tehnologiýa, Saglyk, Materiallar ylymlary we Dokma önümleri ýaly beýleki onlarça ugurda ulanylýar.
Durmuşymyzyň ähli ugurlaryna diýen ýaly üstünlikli hyzmat edýän Nanotehnologiýa, ýakyn ýyllarda has meşhur bolar.
